Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 129

Devanagari script

चित्रं देवानामिति च तथान्यत्तस्य वल्लभम् । हंसः शुचिषदित्युक्तं ततश्चापि प्रहर्षदम्

Transliteration

citraṃ devānāmiti ca tathānyattasya vallabham | haṃsaḥ śuciṣadityuktaṃ tataścāpi praharṣadam

Translation

“‘Citraṃ devānām’—dan juga satu lagi himne yang dikasihi-Nya; ‘Haṃsaḥ śuciṣad’ sebagaimana diwartakan; lalu sesudah itu yang menganugerahkan sukacita—(puji-pujian Veda ini hendaklah dilagukan di sini).”

Word by Word

• चित्रम्: “Citra” (name)
• चित्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: citra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; नामरूपेण (as a title/word)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• इति: thus; ‘…’
• इति: Quotation marker (उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उद्धरण-निपातः (quotative particle)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• तथा: likewise
• तथा: Modifier (विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: likewise)

• अन्यत्: another (one)
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: anya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसके, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• वल्लभम्: dear; beloved
• वल्लभम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vallabha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणरूपेण

• हंसः: “Haṃsa” (name) / swan
• हंसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: haṃsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• शुचिषद्: “Śuciṣad” (name; ‘dwelling in purity’)
• शुचिषद्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: śuciṣad (प्रातिपदिक; शुचि + सद्)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (शुचौ सीदति/शुचौ स्थितः)

• इति: thus
• इति: Quotation marker (उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उद्धरण-निपातः

• उक्तम्: is said/called
• उक्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: ukta (कृदन्त; √vac (धातु), क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (said/called)

• ततः: then; thereafter
• ततः: Modifier (विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: then/thereafter)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः

• अपि: also
• अपि: Modifier (विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अतिशयार्थक-निपातः

• प्रहर्षदम्: delight-giving
• प्रहर्षदम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: praharṣada (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (giving joy)

Speaker

Unspecified in this snippet (narrative voice continues until Sūta is explicitly marked at 136)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Unnamed Nāgara tīrtha in this passage (contextual)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A ritual assembly at a tīrtha: chanters point to a manuscript/recitation cue while invoking named ṛks; the deity’s presence is suggested by radiance; listeners experience visible praharṣa.

Characters & Entities

• Sūrya
• Vedic hymns/mantras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to Sūrya expressed through revered Vedic praises is celebrated as a potent, joy-giving sādhana at a tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Sūrya-associated tīrtha within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya context (the exact place-name is implied by the surrounding adhyāya narrative).

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation/chanting of specific Vedic hymns or mantra-titles dear to Sūrya.