Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

वृत्र उवाच । स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ किं करोमि प्रशाधि माम् । प्रिया मे ब्राह्मणा यस्मात्तस्मात्कीर्तय सांप्रतम्

Transliteration

vṛtra uvāca | svāgataṃ te dvijaśreṣṭha kiṃ karomi praśādhi mām | priyā me brāhmaṇā yasmāttasmātkīrtaya sāṃpratam

Translation

Vṛtra berkata: “Selamat datang, wahai yang termulia antara yang dua-kali-lahir. Apakah yang harus aku lakukan? Perintahkanlah aku. Kerana para brāhmaṇa itu kukasihi, maka nyatakanlah sekarang apa yang patut dilakukan.”

Word by Word

• वृत्रः: Vṛtra
• वृत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन

• स्वागतम्: welcome
• स्वागतम्: Sambodhana/Prayoga (Addressing formula)
• Type: Noun
• Root: स्वागत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आशीर्वादार्थे (welcome!)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

• द्विजश्रेष्ठ: O best of Brahmins
• द्विजश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठः)

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• करोमि: shall I do / do I do
• करोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• प्रशाधि: command/instruct
• प्रशाधि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+शास् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रियाः: dear
• प्रियाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (qualifies ब्राह्मणाः)

• मे: to me / my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• यस्मात्: because/since
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (because)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Phala (Reason-result link/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; तदर्थे ‘therefore’

• कीर्तय: tell/declare
• कीर्तय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (नामधातु from कीर्ति/कीर्त)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• साम्प्रतम्: now
• साम्प्रतम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रतम् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: now/at present)

Speaker

Vṛtra

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vṛtra speaks with folded hands, offering welcome and surrendering agency to the brāhmaṇa’s command; Bṛhaspati stands calm, compassionate, and authoritative.

Characters & Entities

• Vṛtra
• Bṛhaspati
• Brāhmaṇa (dvija)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring the spiritually learned and offering oneself to guidance is presented as a mark of dharma and inner nobility.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the conduct aligns with atithi-satkāra (welcoming a revered guest) and guru-vākya acceptance.