Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 261›Shloka 42
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

तमतिक्रम्य तत्सिन्धोर्दविगुणं क्रौंचसंज्ञितम् । ततोऽपि द्विगुणः सिन्धुः सुरोदो यक्षसेवितः

Transliteration

tamatikramya tatsindhordaviguṇaṃ krauṃcasaṃjñitam | tato'pi dviguṇaḥ sindhuḥ surodo yakṣasevitaḥ

Translation

Setelah melampaui lautan itu, terdapat suatu wilayah bernama Krauñca, berukuran dua kali ganda daripada lautan tersebut; dan lebih jauh lagi ada lautan yang dua kali ganda pula—Laut Surā—yang sering diziarahi serta disembah oleh para Yakṣa.

Word by Word
तम्that (one)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अतिक्रम्यhaving crossed
अतिक्रम्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअति+क्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम, विशेषणरूपेण
सिन्धोःof the ocean/sea
सिन्धोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
द्विगुणम्double
द्विगुणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या) + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन
क्रौञ्चसंज्ञितम्named ‘Krauñca’
क्रौञ्चसंज्ञितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रौञ्च (प्रातिपदिक) + संज्ञित (सम्+ज्ञा धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, ‘नाम्ना संज्ञित’ अर्थे
ततःfrom that/thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय; तस्मात्-आर्थक अव्यय (ablatival adverb)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
द्विगुणःdouble
द्विगुणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या) + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
सिन्धुःocean/sea
सिन्धुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
सुरोदःthe water/sea of the gods
सुरोदः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + उद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘सुराणाम् उदः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
यक्षसेवितःfrequented by Yakṣas
यक्षसेवितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयक्ष (प्रातिपदिक) + सेवित (सेव् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, ‘यक्षैः सेवित’ (instrumental sense)
Speaker

Unspecified in snippet (Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Krauñca (dvīpa/region) and Surā-samudra (cosmographic ocean)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Skanda’s vimāna crosses into a strange, luminous realm labeled Krauñca; beyond lies a shimmering Surā-ocean with iridescent waves, attended by Yakṣa figures on distant shores and mountain passes.

Characters & Entities
K
Krauñca
S
Surā-samudra
Y
Yakṣas

FAQs

The cosmos is narrated as an ordered pilgrimage of realms, where even non-human beings (Yakṣas) have appointed abodes within divine law.

This is not a local tīrtha description; it is a Purāṇic cosmographic passage naming Krauñca and the Surā-ocean.

None.

←Previous Verse
Next Verse→