Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

अस्ति भूभितले ख्याता मधुराख्या महापुरी । नानाविप्रसमाकीर्णा यमुनातटसंश्रया

asti bhūbhitale khyātā madhurākhyā mahāpurī | nānāviprasamākīrṇā yamunātaṭasaṃśrayā

Di muka bumi ini ada sebuah kota agung yang masyhur bernama Madhurā, dipenuhi ramai brāhmaṇa dan bernaung di tebing Sungai Yamunā.

अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (Existential/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भूभितलेon the surface of the earth
भूभितले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू + भितल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—भूः (पृथ्वी) + भितलम् (surface) = भूभितलम्
ख्याताrenowned
ख्याता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘renowned’
मधुराख्याnamed ‘Mathurā’
मधुराख्या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुरा + आख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—मधुरा इति आख्या यस्याः (नाम)
महापुरीgreat city
महापुरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + पुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः—महती पुरी
नानाvarious
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; विशेषणार्थ ‘various’ (पूर्वपदत्वेन)
विप्रसमाकीर्णाfilled with brāhmaṇas
विप्रसमाकीर्णा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविप्र + सम् + आ + कीर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—विप्रैः समाकीर्णा
यमुनातटसंश्रयाsituated on the bank of the Yamunā
यमुनातटसंश्रया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयमुना + तट + सम् + श्रि (धातु) + अ (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—यमुनायाः तटम् आश्रयः यस्याः (संश्रया = आश्रिता)

Sūta (deduced from narrative context; explicit speaker appears at 8 as “Sūta uvāca”)

Tirtha: Madhurā (Mathurā) / Yamunā-tīra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis

Scene: A panoramic view of Madhurā: ghāṭas along the Yamunā, temples and spires, Brahmins in white performing sandhyā and reciting Veda, pilgrims arriving with offerings.

M
Madhurā
Y
Yamunā

FAQs

Holy geography matters in Purāṇic dharma: a sacred city on a sacred river-bank is presented as an auspicious setting for merit and devotion.

Madhurā (Mathurā) on the bank of the river Yamunā.

No specific rite is prescribed here; the verse establishes the sacred locale (Madhurā on the Yamunā) as the foundation for the narrative.