Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 259›Shloka 46
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

विचरंति सुरूपं तं संजातविस्मयोन्मुखाः । मुनीश्वराः कृपाविष्टा इन्द्राद्या हृष्टमानसाः । स्तुतिमारेभिरे कर्त्तुं तेजसा तस्य तोषिताः

Transliteration

vicaraṃti surūpaṃ taṃ saṃjātavismayonmukhāḥ | munīśvarāḥ kṛpāviṣṭā indrādyā hṛṣṭamānasāḥ | stutimārebhire karttuṃ tejasā tasya toṣitāḥ

Translation

Tatkala yang rupawan itu bergerak ke sana sini, para maha-muni—wajah terangkat dalam kehairanan—dipenuhi belas kasih; Indra dan para dewa lainnya bersukacita di hati, lalu mulai melantunkan puji-pujian, puas oleh sinar tejasnya.

Word by Word
विचरन्तिthey move about/wander
विचरन्ति:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootवि + √चर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
सुरूपम्beautiful
सुरूपम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सु+रूप)
तम्him/that one
तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masc. acc. sg.)
संजातविस्मयोन्मुखाःwith faces uplifted in amazement
संजातविस्मयोन्मुखाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसंजात (कृदन्त; √जन्) + विस्मय (प्रातिपदिक) + उन्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (विस्मयेन उन्मुखाः, संजातः विस्मयः येषाम्)
मुनीश्वराःlords among sages
मुनीश्वराः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (मुनीनां ईश्वराः)
कृपाविष्टाःfilled with compassion
कृपाविष्टाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृपा (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त; आ+√विश्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (कृपया आविष्टाः)
इन्द्राद्याःIndra and others
इन्द्राद्याः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (इन्द्रः आदिः येषाम्)
हृष्टमानसाःwith delighted minds
हृष्टमानसाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (कृदन्त; √हृष्) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (हृष्टं मानसं येषाम्)
स्तुतिम्praise/hymn
स्तुतिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आरेभिरेthey began
आरेभिरे:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootआ + √रभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
कर्तुम्to perform
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to do/perform’
तेजसाby (his) radiance/splendor
तेजसा:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/Relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (gen. sg.)
तोषिताःbeing pleased/satisfied
तोषिताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Root√तुष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
Speaker

Narrator (contextual; prior narration in the chapter)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śūdra (questioner)

Visual Art Cues

Scene: A radiant, beautiful being moves among assembled ṛṣis; Indra and devas stand with folded hands, beginning hymns; sages’ faces uplifted in astonishment, compassion softening their gaze.

Characters & Entities
I
Indra
M
Munīśvarāḥ

FAQs

True darśana culminates in stuti—when the heart is moved by divine splendor, praise naturally arises.

The verse functions within the chapter’s tīrtha-māhātmya frame, emphasizing the sacred event (darśana and stuti) rather than a named geography in this line.

The implied devotional act is stuti (hymnic praise); no formal rite like snāna or dāna is specified here.

←Previous Verse
Next Verse→