Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

चिन्तयामासुरव्यग्रं हृदयस्थं महे श्वरम् । ततो देवा महेंद्राद्याः संप्राप्यामरकण्टकम्

Transliteration

cintayāmāsuravyagraṃ hṛdayasthaṃ mahe śvaram | tato devā maheṃdrādyāḥ saṃprāpyāmarakaṇṭakam

Translation

Dengan minda yang tidak terganggu, mereka bermeditasi pada Maheśvara yang bersemayam di dalam hati. Lalu para dewa, bermula dengan Indra yang agung, tiba di Amarakantaka.

Word by Word

• चिन्तयामासुः: they contemplated
• चिन्तयामासुः: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• अव्यग्रम्: unagitated, undistracted
• अव्यग्रम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (accusative singular); ‘महेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम् (object-complement)

• हृदयस्थम्: dwelling in the heart
• हृदयस्थम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृदय (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (हृदये स्थितः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘महेश्वरम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• महेश्वरम्: Maheśvara (Great Lord)
• महेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (accusative singular)

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Sequence/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रम/हेतुवाचक-अव्यय (then/thereupon)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nominative plural)

• महेन्द्राद्याः: beginning with Mahendra (Indra)
• महेन्द्राद्याः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महेन्द्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (महेन्द्रः आदिः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘देवाः’ इत्यस्य विशेषणम्

• संप्राप्य: having reached
• संप्राप्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र+आप् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) ‘having reached’

• अमरकण्टकम्: Amarakāṇṭaka
• अमरकण्टकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमरकण्टक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (accusative singular)

Speaker

Brahmā (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Amarakantaka

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The meditating brāhmaṇas radiate calm as a luminous procession of devas descends—Indra at the forefront—arriving at Amarakantaka; the air brightens, clouds part, and the riverbank becomes a celestial assembly ground.

Characters & Entities

• Maheśvara
• Indra
• Devas
• Amarakaṇṭaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is to be realized inwardly (in the heart) even as sacred places draw divine presence and divine assemblies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Amarakaṇṭaka, presented as a destination even for the devas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Focused meditation (avyagra-cintana) on Maheśvara in the heart.