Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

एकैकस्य च षड्भार्याः सर्वासां च पितामहः । ताभिः सहैव ते रागा लीलावपुर्धरास्तथा

Transliteration

ekaikasya ca ṣaḍbhāryāḥ sarvāsāṃ ca pitāmahaḥ | tābhiḥ sahaiva te rāgā līlāvapurdharāstathā

Translation

Setiap seorang mempunyai enam pasangan, dan bagi semuanya itu hanya ada satu datuk agung. Bersama isteri-isteri itu, para rāga juga mengenakan rupa yang bersifat lila, penuh permainan suci.

Word by Word

• एकैकस्य: of each one
• एकैकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; द्वन्द्व-समासः (एकः च एकः) अर्थे 'each one'

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः

• षट्-भार्याः: six wives
• षट्-भार्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्या-प्रातिपदिक) + भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; द्विगु-समासः (षट् भार्याः)

• सर्वासाम्: of all (of them)
• सर्वासाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः

• पितामहः: grandfather/forefather
• पितामहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• ताभिः: with them
• ताभिः: Sahakarana (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• सह: together with
• सह: Sahakarana (Association/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-अव्ययम् (preposition-like indeclinable: with)

• एव: indeed
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपातः

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• रागाः: rāgas
• रागाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• लीलावपुःधराः: bearing playful forms
• लीलावपुःधराः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लीला (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक) + धर (कृदन्त, √धृ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासः (लीलायाः वपुः धरन्ति)

• तथा: likewise
• तथा: Adverbial (रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीति/समुच्चय-अव्ययम्

Speaker

Deductive: Sūta/Lomaharṣaṇa narrating to sages

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Each rāga appears with six consorts, all radiant and ornamented, assuming playful bodies; the composition suggests a choreographed circle-dance of musical deities around a central source-figure.

Characters & Entities

• Rāgas (personified)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse frames cosmic principles (like rāga/nāda) as living, relational powers—divine order is both structured (genealogy) and playful (līlā).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site name is provided in this shloka; it supports the grandeur of the sacred setting through mythic description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated.