Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 248›Shloka 15
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

Devanagari script

देवस्तुत्यो देवबीजं परं यन्मूर्तं ब्रह्म ब्रह्मवृक्षत्वमाप्तम् । नित्यं सेव्यः श्रद्धया स्थाणुरूपश्चातुर्मास्ये सेवितः पापहा स्यात्

Transliteration

devastutyo devabījaṃ paraṃ yanmūrtaṃ brahma brahmavṛkṣatvamāptam | nityaṃ sevyaḥ śraddhayā sthāṇurūpaścāturmāsye sevitaḥ pāpahā syāt

Translation

Layak dipuji para dewa, “benih para dewa” yang tertinggi—Brahman yang menjelma dalam rupa—telah mencapai keadaan sebagai Pohon Brahma yang suci. Dalam wujud Sthāṇu (Tuhan Yang Teguh), hendaklah ia disembah setiap hari dengan श्रद्धा; apabila disembah pada masa Cāturmāsya, ia menjadi pemusnah dosa.

Word by Word
देवस्तुत्यःpraiseworthy by the gods
देवस्तुत्यः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदेव (प्रातिपदिक) + स्तुत्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्त (to be praised), विशेषणम्; तत्पुरुषः: देवैः स्तुत्यः/देवानां स्तुत्यः
देवबीजम्the divine seed/source
देवबीजम्:
Karma (Object/Complement/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (सम्बोधन/वर्णनार्थे)
परम्supreme
परम्:
Karma (Complement qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'देवबीजम्' इति विशेषणम्
यत्which/that
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचकं सर्वनाम (relative pronoun)
मूर्तम्embodied/manifest
मूर्तम्:
Karma (Complement qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootमूर्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'ब्रह्म' इति विशेषणम्
ब्रह्मBrahman/the Absolute
ब्रह्म:
Karta (Subject/Complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ब्रह्मवृक्षत्वम्the state of being the Brahma-tree
ब्रह्मवृक्षत्वम्:
Karma (Object/Complement/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक-त्वान्त; तत्पुरुषः: ब्रह्मवृक्षस्य भावः
आप्तम्attained
आप्तम्:
Karma (Complement qualifier/कर्म)
TypeAdjective
Rootआप् (धातु) → आप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'ब्रह्मवृक्षत्वम्' इति विशेषणम् (attained)
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचनम् (adverbial accusative: always)
सेव्यःto be served/worshipped
सेव्यः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) → सेव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formयत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त (to be served/worshipped), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषणम्
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणविभक्ति (instrumental: with)
स्थाणुरूपःhaving the form of a stump/pillar
स्थाणुरूपः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थाणु (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: स्थाणुः इव रूपं यस्य/स्थाणुरूपः
चातुर्मास्येin Cāturmāsya
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरणे
सेवितःserved/worshipped
सेवितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) → सेवित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'सः' (अध्याहृतः) इति विशेषणम्
पापहाdestroyer of sin
पापहा:
Karta (Predicate noun/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → ह (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: पापं हन्ति इति (sin-destroyer)
स्यात्would be/may become
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker

Narratorial voice within Brahma–Nārada dialogue (deduced from adhyāya colophon context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (Pālāśa/Brahma-vṛkṣa sthāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: A sacred Pālāśa/Brahma-tree within a kṣetra precinct, worshipped as Sthāṇu: devotees circumambulate with lamps and waterpots during the rainy-season Cāturmāsya; the tree radiates as ‘manifest Brahman’.

Characters & Entities
B
Brahman
S
Sthāṇu (Śiva)
C
Cāturmāsya
B
Brahma-vṛkṣa (sacred tree-form; contextually linked with Pālāśa)

FAQs

Faithful daily service to the divine—seen even in sacred tree-form—purifies the heart; Cāturmāsya intensifies that purification into pāpa-kṣaya.

The teaching is embedded in the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

Daily service/worship (sevā) with śraddhā, especially during Cāturmāsya; veneration of the sacred tree-form associated with Sthāṇu.

←Previous Verse
Next Verse→