Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

त्वं मूर्त्या दृश्यसे विश्वं सकलाभीष्टदायिनी । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितौ द्वौ महाफलौ

tvaṃ mūrtyā dṛśyase viśvaṃ sakalābhīṣṭadāyinī | cāturmāsye viśeṣeṇa sevitau dvau mahāphalau

Engkau terlihat sebagai seluruh alam semesta dalam wujud jasmani, pemberi segala anugerah yang dihajati. Terutama pada masa Cāturmāsya, apabila kedua-duanya ini dipuja dan dilayani, ia mengurniakan hasil yang amat besar.

त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
मूर्त्याby (your) form
मूर्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
दृश्यसेare seen, appear
दृश्यसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (you are seen/appear)
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सकलाभीष्टदायिनीgiver of all desired boons
सकलाभीष्टदायिनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल-अभीष्ट-दायिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सकलानि अभीष्टानि ददाति इति)
चातुर्मास्येin Cāturmāsya
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Time locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषणवत् (adverbial instrumental: ‘especially’)
सेवितौserved, worshipped
सेवितौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘द्वौ’ इत्यस्य विशेषणम्
द्वौtwo
द्वौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; संख्यावाचक-विशेषणम्
महाफलौ(are) of great fruit/results
महाफलौ:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-फल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समासः—कर्मधारयः (महत् फलम्)

Gālava (deduced from immediate chapter-context; narrative dialogue in Paijavana-upākhyāna)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (chapter context)

Type: kshetra

Listener: Nārada

Scene: A devotee in monsoon season performs reverent sevā before a radiant universal-form mūrti; nearby stand two sacred presences being served, with rainclouds and temple lamps emphasizing Cāturmāsya sanctity.

C
Cāturmāsya
D
Devī (implied)

FAQs

The Goddess is immanent as the universe; worship during sacred time magnifies results.

The statement occurs in the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya narrative setting of Nāgara-khaṇḍa.

Serve/worship the indicated ‘two’ especially during Cāturmāsya (context suggests paired sacred observances/deities tied to bilva worship).