Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

ततः प्रभृति सा लोके गंगा विष्णुपदी स्मृता । पवित्रमपि तत्क्षेत्रं नयन्ती सा पवित्रताम्

tataḥ prabhṛti sā loke gaṃgā viṣṇupadī smṛtā | pavitramapi tatkṣetraṃ nayantī sā pavitratām

Sejak saat itu, di dunia ini beliau dikenang sebagai Gaṅgā, “Viṣṇupadī”. Bahkan suatu tempat yang sudah suci pun, beliau membawanya kepada kesucian yang lebih tinggi lagi.

ततःthereafter
ततः:
Kriya-vishesana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादानार्थे/कालार्थे (from then/thereafter)
प्रभृतिfrom (that point) onward
प्रभृति:
Kriya-vishesana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भबोधक (from, starting from)
साshe (that river)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘गङ्गा’ इत्यस्य निर्देशः
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
गंगाGaṅgā
गंगा:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
विष्णुपदीViṣṇu’s-foot (named thus)
विष्णुपदी:
Samjna (Predicate nominative/संज्ञा)
TypeNoun
Rootविष्णु + पदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विष्णोः पदी (विष्णोः पदसम्बन्धिनी)
स्मृताis called/remembered
स्मृता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘(सा) स्मृता’ = is called/remembered
पवित्रम्holy, pure
पवित्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘क्षेत्रम्’ इति विशेषणम्
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
तत्क्षेत्रम्that sacred place/region
तत्क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘तत्’ इति विशेषणपूर्वपदः
नयन्तीbringing, leading
नयन्ती:
Kriya (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु) → नयन्ती (शतृ)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (शतृ/वर्तमान-कर्तरि); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य विशेषणरूपेण—leading/bringing
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृनिर्देशः
पवित्रताम्purity, sanctity
पवित्रताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपवित्रता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha: Gaṅgā (Viṣṇupadī)

Type: river

Listener: Sages

Scene: Gaṅgā personified as a radiant goddess labeled Viṣṇupadī, flowing from a divine source, her waters touching a sacred landscape and making it even more luminous.

G
Gaṅgā
V
Viṣṇupadī
V
Viṣṇu

FAQs

Divine tīrthas do not merely cleanse individuals; they also sanctify and elevate the holiness of the very land they touch.

Viṣṇupadī—identified with the Gaṅgā stream associated with Viṣṇu’s Footprint.

No specific rite is commanded; the verse establishes the sacred name and purifying function of Gaṅgā/Viṣṇupadī.