Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

अस्यां चेत्तु गजच्छाया तिथौ राजन्प्रजायते । तदाऽक्षयं मघायोगे श्राद्धं संजायते ध्रुवम्

asyāṃ cettu gajacchāyā tithau rājanprajāyate | tadā'kṣayaṃ maghāyoge śrāddhaṃ saṃjāyate dhruvam

Wahai Raja, jika pada tithi ini muncul ‘Gajacchāyā’ (susunan mujur), maka ketika bersatu dengan yoga Maghā, Śrāddha itu pasti menjadi akṣaya—buahnya tidak susut.

asyāmin this (tithi)
asyām:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक; इदम्)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम; अधिकरणे (in this tithi)
cetif
cet:
Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootcet (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional particle: if)
tuthen; indeed
tu:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थ (but/indeed)
gajacchāyā(the) Gaja-chāyā (named shadow/phenomenon)
gajacchāyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaja-chāyā (प्रातिपदिक; गज + छाया)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय
tithauon the lunar day
tithau:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Roottithi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे
rājanO king
rājan:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
prajāyatearises; is produced
prajāyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
tadāthen
tadā:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
akṣayaminexhaustible
akṣayam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootakṣaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘śrāddham’ इत्यस्य विशेषणम्
maghāyogein the Maghā conjunction (yoga)
maghāyoge:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaghā-yoga (प्रातिपदिक; मघा + योग)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे
śrāddhamśrāddha (rite)
śrāddham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय
saṃjāyatecomes into being; occurs
saṃjāyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु) + sam- (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
dhruvamcertainly; surely
dhruvam:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषण (indeclinable adverbial use)

Bhartṛyajña

Listener: King Ānarta

Scene: The sage points to a pañcāṅga or celestial diagram, explaining the rare alignment: Trayodaśī with ‘Gajacchāyā’ and Maghā; above them, stylized constellations and a symbolic elephant-shadow motif indicating the configuration.

G
Gajacchāyā
M
Maghā
Ś
Śrāddha
A
Akṣaya

FAQs

Purāṇic dharma praises specific calendrical combinations as amplifiers of merit, especially for Pitṛ-related rites.

The verse continues within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya setting, though it highlights time-auspiciousness rather than a named site.

Perform Śrāddha when Gajacchāyā occurs on the tithi, especially with Maghā conjunction, for ‘akṣaya’ fruit.