Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 50

Devanagari script

तुषधान्यं सनिष्पावं यच्चोच्छिष्टं च दीयते । अर्धभुक्तं घृतं क्षीरं तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

Transliteration

tuṣadhānyaṃ saniṣpāvaṃ yaccocchiṣṭaṃ ca dīyate | ardhabhuktaṃ ghṛtaṃ kṣīraṃ tacchrāddhaṃ vyarthatāṃ vrajet

Translation

Jika ditawarkan bijirin yang masih bersekam, atau makanan bercampur kekotoran, atau sisa makanan; atau diberi ghee dan susu yang telah dimakan sebahagiannya—maka śrāddha itu menjadi sia-sia.

Word by Word

• तुषधान्यम्: husked/bran-containing grain
• तुषधान्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष + धान्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘तुषयुक्तं धान्यम्’ (grain with husk/bran)

• सनिष्पावम्: together with impurities
• सनिष्पावम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + निष्पाव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव/उपपद-समास: ‘निष्पावसहितम्’ (with impurities/with chaff)

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक ‘which’ (sandhi in yaccocchiṣṭam)

• उच्छिष्टम्: leftover/impure
• उच्छिष्टम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उच्छिष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (leftover/defiled)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• दीयते: is given
• दीयते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपदम्

• अर्धभुक्तम्: half-eaten
• अर्धभुक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अर्ध + भुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भुज्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘अर्धं भुक्तम्’ = half-eaten

• घृतम्: ghee
• घृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• क्षीरम्: milk
• क्षीरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (sandhi in tacchrāddham)

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• व्यर्थताम्: futility
• व्यर्थताम्: Gati (Goal/गति)
• Type: Noun
• Root: व्यर्थता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• व्रजेत्: would become/go to
• व्रजेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan/nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Close-up ritual still-life: winnowed grains, clean vessels of ghee and milk, fresh cooked offerings; a contrasting shadowed corner shows leftovers/impure grains marked as prohibited, emphasizing purity standards.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Offer the best and purest—ancestral rites demand reverence expressed through uncontaminated, worthy food.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in the verse; it provides general śrāddha-offering standards.

What ritualistic prescription is mentioned?

Do not offer chaffy/impure grain, leftovers, or partially consumed ghee and milk in śrāddha.