Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

सृष्टिकाले तु संप्राप्ते वृद्धिकामः सुरेश्वरः । अथ तैः सह ते सर्वे स्तुत्वा तं कमलासनम् । प्रणिपत्य स्थिताः सर्वे पितरो विनयान्विताः

sṛṣṭikāle tu saṃprāpte vṛddhikāmaḥ sureśvaraḥ | atha taiḥ saha te sarve stutvā taṃ kamalāsanam | praṇipatya sthitāḥ sarve pitaro vinayānvitāḥ

Tatkala saat penciptaan tiba, Penguasa para dewa, yang menginginkan kemakmuran, lalu bersama mereka semua memuji Dia yang bersemayam di atas teratai (Brahmā). Semua Pitṛ, dengan penuh kerendahan hati, bersujud dan berdiri dengan hormat.

सृष्टि-कालेat the time of creation
सृष्टि-काले:
अधिकरण (Locative setting/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (सृष्टेः कालः)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः/समुच्चयार्थ-भेदकः (but/indeed)
संप्राप्तेwhen (it) had arrived/occurred
संप्राप्ते:
अधिकरण (qualifying locative)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्गे (काले इति पदेन सह)
वृद्धि-कामःdesirous of increase/prosperity
वृद्धि-कामः:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; तत्पुरुषः (वृद्धिं कामयते)
सुर-ईश्वरःlord of the gods (Indra)
सुर-ईश्वरः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरः)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचकः (then/thereupon)
तैःwith them/by them
तैः:
सहकारक/सह (accompaniment/instrumental)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्
सहwith
सह:
सहकारक (accompaniment marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्ययम्; सहार्थक-उपपदं (with)
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (ते इति)
स्तुत्वाhaving praised
स्तुत्वा:
पूर्वकाल (prior action)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु) → स्तुत्वा
Formअव्यय-भावे; क्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
तम्him
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
कमल-आसनम्the lotus-seated one (Brahmā)
कमल-आसनम्:
कर्म (apposition to तम्)
TypeNoun
Rootकमल (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (कमले आसनम् यस्य/कमलस्य आसनम्)
प्रणिपत्यhaving bowed down
प्रणिपत्य:
पूर्वकाल (prior action)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु) → प्रणिपत्य
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
स्थिताःstood/remained
स्थिताः:
कर्ता (predicate of subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुंलिङ्गे; भूतकृदन्तः (क्त/PPP) — ‘stood/remained’
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (पितरः इति)
पितरःthe Pitṛs/ancestors
पितरः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
विनय-अन्विताःendowed with humility
विनय-अन्विताः:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (विनयेन अन्विताः)

Narrator

Type: kshetra

Scene: At the threshold of creation, devas and pitṛs gather; Brahmā sits on a lotus. They sing hymns, then bow with folded hands, standing in disciplined humility.

I
Indra (Sureśvara)
B
Brahmā (Kamalāsana)
P
Pitṛs

FAQs

Prosperity and right order arise from reverence—Indra and the Pitṛs approach Brahmā with praise and humility.

This verse describes a cosmic setting (Brahmā’s presence) rather than a named terrestrial tīrtha.

No direct rite is prescribed; it models devotional approach—stuti (praise) and praṇipāta (prostration).