Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

कस्यचित्त्वथ कालस्य पितरः सुरपूजिताः । अग्निष्वात्तादयः सर्वे त्रिदशेन्द्रमुपस्थिताः

Transliteration

kasyacittvatha kālasya pitaraḥ surapūjitāḥ | agniṣvāttādayaḥ sarve tridaśendramupasthitāḥ

Translation

Kemudian, pada suatu waktu, para Pitṛ—yang dihormati para dewa, bermula dengan Agniṣvātta—semuanya hadir menghadap Indra, raja para Tiga Puluh dewa.

Word by Word

• कस्यचित्: of some
• कस्यचित्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: कस्यचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (contextual); अनिश्चित-विशेषण (indefinite)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable), आरम्भ/अनन्तरार्थक (then/now)

• कालस्य: of (a) time/period
• कालस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)

• पितरः: the Pitṛs (manes)
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)

• सुरपूजिताः: worshipped by the gods
• सुरपूजिताः: Visheshana (Adjectival to पितरः)
• Type: Adjective
• Root: सुर + पूजित (कृदन्त; √पूज् (धातु) + क्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (सुरैः पूजिताः), क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• अग्निष्वात्तादयः: Agniṣvāttas and others
• अग्निष्वात्तादयः: Apposition (पितरः के?—अग्निष्वात्तादयः)
• Type: Noun
• Root: अग्निष्वात्त + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अग्निष्वात्ताः आदयः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (to पितरः/अग्निष्वात्तादयः)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• त्रिदशेन्द्रम्: the lord of the thirty (Indra)
• त्रिदशेन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्रिदशानाम् इन्द्रः), पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• उपस्थिताः: having approached / present before
• उपस्थिताः: Karta (Predicate adjective of पितरः)
• Type: Adjective
• Root: उपस्थित (कृदन्त; उप-√स्था (धातु) + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle; ‘having approached/being present’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Unspecified narrator (Purāṇic dialogue context; likely a sage/narrator addressing a king)

Visual Art Cues

Scene: A formal celestial court scene: pitṛ-gaṇas led by Agniṣvāttas arrive in orderly procession to Indra, suggesting ritual time (kāla) and divine protocol.

Characters & Entities

• Pitṛs
• Agniṣvāttas
• Indra (Tridaśendra)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Pitṛs hold exalted status—revered even by gods—and participate in divine assemblies, highlighting the sacredness of ancestor veneration.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it supports the dignity of Pitṛ worship that motivates śrāddha and tarpaṇa.