Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

tāṃbūlotthāni chidrāṇi yathā syurdhanināmiha | tāni sarvāṇi cīrṇāni tvayā rājannajānatā | tena vai vibhavocchittiḥ saṃjātā sahasā nṛpa

“Kelemahan yang timbul daripada tāmbūla (sirih) bagi orang berharta—segala kesalahan itu telah engkau lakukan, wahai Raja, tanpa disedari. Maka, wahai pemerintah, lenyapnya kemakmuranmu pun terjadi secara tiba-tiba.”

ताम्बूलोत्थानिarisen from betel (tāmbūla)
ताम्बूलोत्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootताम्बूल + उत्थ (प्रातिपदिक); ताम्बूलात् उत्थानि
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सप्तमी/पञ्चमी-अर्थे तत्पुरुषः (source)
छिद्राणिholes/defects
छिद्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootछिद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यथाas/just as
यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (adverb/conjunction)
स्युःmay be/are
स्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
धनिनाम्of the wealthy
धनिनाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)
तानिthose
तानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तानि-विशेषण)
चीर्णानिcommitted/done
चीर्णानि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘done/committed/observed’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रितीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
अजानताunknowingly
अजानता:
Karana (Instrument/Agent qualifier/करण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + शतृ (कृदन्त) with नञ्-प्रत्यय (अ-)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्यय) ‘जानत्’ + नञ्; पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (त्वया-विशेषण)
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतौ (by that/therefore)
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/खलु-अर्थे निपात (particle)
विभवोच्छित्तिःdestruction of prosperity
विभवोच्छित्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविभव + उच्छित्ति (प्रातिपदिक); विभवस्य उच्छित्तिः
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
संजाताhas arisen/occurred
संजाता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘arisen/occurred’
सहसाsuddenly
सहसा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

Nārada (contextual continuation to the king)

Listener: King

Scene: A king appears distressed as a sage explains the hidden ‘holes’/vulnerabilities in wealth caused by improper betel practice; visual metaphor of cracked treasure vessels or leaking pots beside royal treasury.

N
Nārada
R
rājan/nṛpa (king)
T
tāmbūla
D
dhanin (wealthy)

FAQs

Unknowing lapses still bear fruit; dharma asks for mindful living, especially for those entrusted with wealth and power.

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of a Tīrthamāhātmya chapter that uses moral causality to frame sacred practice.

The verse implies avoidance/care regarding improper tāmbūla-related conduct; explicit prāyaścitta is asked in the following verses.