Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

विश्वामित्र उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा शस्त्रमादाय निर्मलम् । चकर्ताथ भुजौ तस्य भ्राता भ्रातुश्च निर्घृणः । सोपि च्छिन्नकरो विप्रो व्यथयापि समन्वितः

viśvāmitra uvāca | tasya taṃ niścayaṃ jñātvā śastramādāya nirmalam | cakartātha bhujau tasya bhrātā bhrātuśca nirghṛṇaḥ | sopi cchinnakaro vipro vyathayāpi samanvitaḥ

Viśvāmitra berkata: Mengetahui tekadnya yang teguh, abangnya—yang tidak berbelas kasihan walaupun terhadap saudaranya sendiri—mengambil senjata yang suci dan memotong lengannya. Brahmana itu juga, dengan tangan yang terputus, dipenuhi dengan kesakitan.

विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Speaker/subject)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — वक्ता/कर्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन — 'said'
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन — 'of him'
तम्that
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — कर्म
निश्चयम्decision/determination
निश्चयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — कर्म (ज्ञात्वा इत्यस्य)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) — 'having known'
शस्त्रम्weapon
शस्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — कर्म (आदाय इत्यस्य)
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; उपसर्ग: आ — 'having taken'
निर्मलम्pure/spotless
निर्मलम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifies शस्त्रम्)
चकर्तcut off
चकर्त:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृत्/कृ (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन — 'cut/did' (here: cut off)
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequencer)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)
भुजौ(two) arms
भुजौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन — कर्म
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन — 'of him'
भ्राताbrother
भ्राता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — कर्ता
भ्रातुःof (his) brother
भ्रातुः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — 'of (his) brother'
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: and)
निर्घृणःmerciless
निर्घृणः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर्घृण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifies भ्राता) — 'merciless'
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — कर्ता
अपिalso
अपि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपवादार्थक (also/even)
छिन्नकरःwith hands cut off
छिन्नकरः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootछिन्न + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (छिन्नः करः यस्य/छिन्नकरः) — 'having cut hands/with hands cut' (qualifies विप्रः)
विप्रःbrāhmaṇa
विप्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — कर्ता
व्यथयाwith pain
व्यथया:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootव्यथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — करण/सहभाव (with pain)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (also)
समन्वितःendowed/afflicted (with)
समन्वितः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसमन्वित (कृदन्त; सम्+अन्वि/इ धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त — 'endowed/possessed' (qualifies विप्रः)

Viśvāmitra

Listener: (contextual) frame listener(s)

Scene: A dramatic moment: the brother raises a gleaming weapon; Śaṃkha stands resolute; the cut is shown symbolically (avoid gore), with severed hands implied; Viśvāmitra narrates or witnesses; the atmosphere is tense and tragic.

V
Viśvāmitra
Ś
Śaṃkha

FAQs

Sin is treated as a serious rupture requiring decisive correction; endurance of suffering becomes a vehicle for purification when joined to sincere resolve.

Not yet; this is the narrative turning point that leads the repentant seeker toward Hāṭakeśvara-kṣetra.

A drastic form of prāyaścitta (punitive restraint) is depicted rather than a formal ritual.