Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्राभ्यासं समा चरेत् । जन्मभिर्बहुभिः पश्चाच्छनैर्मुक्तिमवाप्नुयात्

tasmātsarvaprayatnena tatrābhyāsaṃ samā caret | janmabhirbahubhiḥ paścācchanairmuktimavāpnuyāt

Oleh itu, dengan segala usaha, hendaklah seseorang beramal dan berlatih disiplin itu dengan tekun; sesudah banyak kelahiran, sedikit demi sedikit, ia akan mencapai mukti (pembebasan).

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात्-इति अव्ययीभूतः पञ्चमी-एकवचन-रूपम्; हेत्वर्थे (therefore/from that)
सर्वप्रयत्नेनwith all effort
सर्वप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—सर्वः प्रयत्नः (कर्मधारयः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
अभ्यासम्practice
अभ्यासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअभ्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषण (adverb)
चरेत्should practice/undertake
चरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जन्मभिःthrough (many) births
जन्मभिः:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
बहुभिःmany
बहुभिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणं ‘जन्मभिः’
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
शनैःgradually
शनैः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषण (adverb: gradually)
मुक्तिम्liberation
मुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अवाप्नुयात्may attain
अवाप्नुयात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim-sādhaka walking a long route with staff and waterpot, stopping to meditate at a tīrtha; behind him, faint silhouettes of past lives as a visual metaphor for gradual progress toward mokṣa.

A
Abhyāsa
M
Mukti
J
Janma

FAQs

Liberation is reached through sustained practice; spiritual progress may unfold gradually across lifetimes.

Not specified in this verse; the message is general sādhanā within the māhātmya setting.

A general prescription of consistent abhyāsa (steady spiritual discipline) is given, not a specific rite.