Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 78

ब्रह्मोवाच । यद्येवं कुरु चान्यत्र त्वमाश्रमपदं निजम् । संप्राप्य भूमिदेशे च कञ्चिद्यदभिरोचते । अर्थयित्वा द्विजानेतान्यथा यज्ञकृते मया

brahmovāca | yadyevaṃ kuru cānyatra tvamāśramapadaṃ nijam | saṃprāpya bhūmideśe ca kañcidyadabhirocate | arthayitvā dvijānetānyathā yajñakṛte mayā

Brahmā berkata: “Jika demikian, lakukanlah begini: di tempat lain dirikanlah āśrama, tempat pertapaanmu sendiri. Setelah sampai ke suatu kawasan tanah yang engkau sukai, mohonlah kepada para brāhmaṇa ini (akan tanah itu), sebagaimana dahulu mereka dimohon olehku demi pelaksanaan yajña.”

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; वक्तृ-निर्देश (speaker)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle)
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb of manner)
कुरुdo
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेश/स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
आश्रमपदम्a hermitage-site
आश्रमपदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आश्रमस्य पदम्)
निजम्one's own
निजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (आश्रमपदम्)
संप्राप्यhaving reached
संप्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
भूमिदेशेin a region of land
भूमिदेशे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूम्याः देशे)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
कञ्चित्some (one/place)
कञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अभिरोचतेis pleasing (appeals)
अभिरोचते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-रुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
अर्थयित्वाhaving requested
अर्थयित्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअर्थय् (धातु; अर्थयति)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
द्विजान्Brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
एतान्these
एतान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (द्विजान्)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: otherwise/else)
यज्ञकृतेfor the sacrifice
यज्ञकृते:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु; क्त)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the sake of); षष्ठी-तत्पुरुष (यज्ञस्य कृते)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

Brahmā

Type: kshetra

Scene: Brahmā, seated in a serene cosmic court, instructs a devotee/sage to go elsewhere, choose pleasing land, and request it from brāhmaṇas for establishing an āśrama.

B
Brahmā
Y
Yakṣma (addressed)
D
Dvija (brāhmaṇas)
Y
Yajña
Ā
Āśrama

FAQs

Divine governance channels disruptive powers into ordered space—through dharmic procedure, consent, and sacred settlement.

The instruction belongs to the Yakṣma-tīrtha origin narrative within Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya (Nāgara Khaṇḍa).

A dharmic protocol is implied: obtain land by respectfully requesting brāhmaṇas, recalling precedent set for yajña purposes.