Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

यथायथा भवेल्लाभो वांचितस्य नृणामिह । हविषा कृष्णवर्त्मेव वृद्धिं याति तथातथा

yathāyathā bhavellābho vāṃcitasya nṛṇāmiha | haviṣā kṛṣṇavartmeva vṛddhiṃ yāti tathātathā

Apabila manusia di dunia ini semakin memperoleh apa yang dihajati, maka ketamakan pun bertambah seiring—laksana api yang membesar apabila disuap dengan havis (persembahan korban).

यथाas
यथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (indeclinable of manner: 'as')
यथाso/as
यथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis: 'as...so')
भवेत्may be/occurs
भवेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
लाभःgain
लाभः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलाभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वाञ्छितस्यof the desired (object)
वाञ्छितस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवाञ्छित (कृदन्त; वाञ्छ् धातु + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण (desired/of what is desired)
नृणाम्of men/people
नृणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
हविषाwith oblation (ghee etc.)
हविषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
कृष्णवर्त्माthe black path (fire/Agni as 'black-tracked')
कृष्णवर्त्मा:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootकृष्ण-वर्त्मन् (प्रातिपदिक; कृष्ण + वर्त्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारयः (कृष्णं वर्त्म यस्य/कृष्णं वर्त्म)
इवlike
इव:
Sambandha (Comparative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (particle of comparison)
वृद्धिम्increase
वृद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यातिgoes/attains
याति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तथाso
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (so, in that manner)
तथाaccordingly
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

Atithi (inferred)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual frame)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A contemplative pilgrim watches a sacrificial fire flare up as clarified butter is poured; the flame becomes a metaphor for craving swelling with each ‘gain’.

FAQs

Satisfying craving often amplifies it; restraint and discernment are needed for peace.

The discourse is situated in the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya portion of Nāgara-khaṇḍa.

No direct prescription; the verse uses yajña imagery (havis and fire) as a moral metaphor.