Previous Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 184

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञे तृतीयदिवसे पिंगलोपाख्यानवर्णनंनाम चतुरशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye brahmayajñe tṛtīyadivase piṃgalopākhyānavarṇanaṃnāma caturaśītyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

Demikianlah, dalam Skanda Mahāpurāṇa yang suci—dalam himpunan 81,000 śloka—pada bahagian keenam, Nāgara-khaṇḍa, dalam Māhātmya kawasan suci Hāṭakeśvara, pada hari ketiga Brahma-yajña, berakhirlah bab ke-184 yang bernama “Huraian Kisah Piṅgalā.”

इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-समाप्तिवाचक (quotative/end marker)
श्रीस्कान्देin the revered Skanda (Purāṇa)
श्रीस्कान्दे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री-स्कन्द (प्रातिपदिक; श्री + स्कन्द)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः कर्मधारयः (श्रीमान् स्कन्दः)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा-पुराण (प्रातिपदिक; महा + पुराण)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः कर्मधारयः
एकाशीतिसाहस्र्याम्in the eighty-one-thousand (collection)
एकाशीतिसाहस्र्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएकाशीति-साहस्री (प्रातिपदिक; एकाशीति + साहस्री)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; द्विगुसमासः (८१-साहस्री) विशेषण
संहितायाम्in the Saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
नागरखण्डेin the Nāgara-khaṇḍa section
नागरखण्डे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनागर-खण्ड (प्रातिपदिक; नागर + खण्ड)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषसमासः
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येin the Māhātmya of the Hāṭakeśvara sacred field
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहाटकेश्वर-क्षेत्र-माहात्म्य (प्रातिपदिक; हाटकेश्वर + क्षेत्र + माहात्म्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (हाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्ये)
ब्रह्मयज्ञेin the Brahma-yajña (section/rite)
ब्रह्मयज्ञे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्म-यज्ञ (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + यज्ञ)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषसमासः
तृतीयदिवसेon the third day
तृतीयदिवसे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतृतीय-दिवस (प्रातिपदिक; तृतीय + दिवस)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारयः (तृतीयः दिवसः)
पिङ्गलोपाख्यानवर्णनम्the narration of Piṅgalā’s tale
पिङ्गलोपाख्यानवर्णनम्:
Karta (Heading/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिङ्गला-उपाख्यान-वर्णन (प्रातिपदिक; पिङ्गला + उपाख्यान + वर्णन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (पिङ्गलायाः उपाख्यानस्य वर्णनम्)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक (particle: 'called/named')
चतुरशीत्युत्तरशततमःthe 184th
चतुरशीत्युत्तरशततमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुरशीति-उत्तर-शततम (प्रातिपदिक; चतुरशीति + उत्तर + शततम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक-समासः (शततमः, चतुरशीत्या उत्तरः)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Heading/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Colophon (scribal/editorial closure line; no in-story speaker)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis at Naimiṣāraṇya (standard Skanda Purāṇa frame; not explicit in this colophon line)

Scene: A manuscript colophon scene: scribes conclude a chapter; a temple silhouette of Hāṭakeśvara in the background; ritual setting of Brahma-yajña day three implied.

S
Skanda
H
Hāṭakeśvara

FAQs

This is a chapter colophon; its purpose is textual identification rather than doctrinal teaching.

Hāṭakeśvara-kṣetra is explicitly named as the sacred region being praised.

It references the ‘Brahma-yajña’ and ‘third day’ as an organizational/ritual frame, without giving a specific procedure in this line.