Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 182›Shloka 49
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

कीदृक्क्षेत्रं च तत्पुण्यं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । कीदृशास्ते च विप्रेन्द्रा ऋत्विजस्तत्र ये स्थिताः

Transliteration

kīdṛkkṣetraṃ ca tatpuṇyaṃ hāṭakeśvarasaṃjñitam | kīdṛśāste ca viprendrā ṛtvijastatra ye sthitāḥ

Translation

Apakah sifat kṣetra suci yang penuh pahala itu, yang dikenal sebagai Hāṭakeśvara? Dan bagaimanakah para Brāhmaṇa terunggul—para ṛtvik, imam yajña yang menetap di sana—itu?

Word by Word
कीदृक्what kind of
कीदृक्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीदृश्/कीदृक् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नवाचक-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (क्षेत्रम् इति सह) — Interrogative adjective, Neuter, Nom/Acc, Singular
क्षेत्रम्holy place/field
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom/Acc, Singular (deictic)
पुण्यम्holy/meritorious
पुण्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter, Nom/Acc, Singular
हाटकेश्वरसंज्ञितम्named Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरसंज्ञितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहाटक-ईश्वर (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (हाटकेश्वर इति संज्ञा यस्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Determinative compound, Neuter, Nom/Acc, Singular
कीदृशाःwhat sort of
कीदृशाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural (interrogative)
तेthey/those
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural (pronoun)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
विप्रेन्द्राःO best of brahmins
विप्रेन्द्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन/प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (विप्राणाम् इन्द्राः) — Vocative/Nominative, Plural; determinative compound used as address
ऋत्विजःpriests (ṛtviks)
ऋत्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural (relative pronoun)
स्थिताःare present/standing
स्थिताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Past participle, Masculine, Nominative, Plural
Speaker

Unspecified (contextual interlocutor in Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A respectful interlocutor (disciple/ṛṣi) asks about the holy field Hāṭakeśvara and the eminent ṛtvijas; the setting is a shaded hermitage near the kṣetra, with listeners attentive.

Characters & Entities
H
Hāṭakeśvara
V
Vipras (Brahmins)
Ṛ
Ṛtvijas

FAQs

A tīrtha is known not only by its name but by its sanctity, its worship of Īśvara, and the purity of its ritual community.

Hāṭakeśvara-kṣetra, a Śaiva sacred place discussed within the Rūpatīrtha narrative of this chapter.

The presence of ṛtvijas implies ongoing Vedic/Smārta ritual service, though no specific rite is prescribed in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→