Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

नागरोऽपि च यो न्यत्र कश्चिद्यज्ञं करिष्यति । एतत्क्षेत्रं परित्यज्य वृथा तत्संभविष्यति

Transliteration

nāgaro'pi ca yo nyatra kaścidyajñaṃ kariṣyati | etatkṣetraṃ parityajya vṛthā tatsaṃbhaviṣyati

Translation

Walaupun seorang Nāgara—jika sesiapa melakukan yajña di tempat lain dengan meninggalkan kṣetra suci ini—maka yajña itu pun menjadi sia-sia.

Word by Word

• नागरः: a Nāgara (person)
• नागरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तृपदम् (a Nāgara person)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (even/also)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (and)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धक (who)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (not)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• कश्चित्: anyone
• कश्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; अनिश्चितवाचक (anyone)

• यज्ञम्: sacrifice
• यज्ञम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मपदम्

• करिष्यति: will perform
• करिष्यति: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (will do)

• एतत्क्षेत्रम्: this sacred area
• एतत्क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयः (एतत् क्षेत्रम् = this sacred field/place)

• परित्यज्य: having abandoned
• परित्यज्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Verb
• Root: परि-त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having abandoned’

• वृथा: in vain
• वृथा: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (in vain)

• तत्: that (rite)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘यज्ञम्’ इत्यस्य पुनरुक्ति-सूचक (that)

• सम्भविष्यति: will occur/turn out
• सम्भविष्यति: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: सम्-भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (will come to pass)

Speaker

Brahmā (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgara-kṣetra (community-bound kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A proclamation that the kṣetra uniquely holds yajña efficacy for Nāgaras: pilgrims and ritualists are shown choosing the sacred field over distant venues; a map-like narrative—roads converging to the kṣetra, banners indicating ‘vṛthā’ outside.

Characters & Entities

• Nāgara
• Yajña
• Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Place matters in Purāṇic dharma: a rite gains power when performed within the sanctified, rule-bound kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘etat-kṣetra’ (this sacred field) of the Nāgara-khaṇḍa narrative, presented as the proper locus for effective yajña for the Nāgaras.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nāgaras are enjoined not to abandon this kṣetra for yajña elsewhere, or the rite loses its fruit.