Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

विदूरथो नरेन्द्रोऽहं क्षुत्पिपासातिपीडितः । मृगलिप्सुरिह प्राप्तो वने जन्तुविवर्जिते

vidūratho narendro'haṃ kṣutpipāsātipīḍitaḥ | mṛgalipsuriha prāpto vane jantuvivarjite

"Saya Raja Vidūratha, yang sangat menderita akibat kelaparan dan dahaga. Mencari buruan, saya telah datang ke sini ke dalam hutan ini, yang ditinggalkan oleh makhluk hidup."

विदूरथःVidūratha
विदूरथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविदूरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; नाम (proper noun)
नरेन्द्रःking of men
नरेन्द्रः:
Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् इन्द्रः)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
क्षुत्पिपासातिपीडितःseverely afflicted by hunger and thirst
क्षुत्पिपासातिपीडितः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + पिपासा (प्रातिपदिक) + अति (अव्यय) + पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √पीड्)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषः (क्षुत्-पिपासाभ्याम् अति पीडितः)
मृगलिप्सुःdesiring to obtain a deer
मृगलिप्सुः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootमृग (प्रातिपदिक) + लिप्सु (कृदन्त-प्रातिपदिक, desiderative from √लभ्)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (मृगं लिप्सुः = desiring a deer)
इहhere
इह:
Desha-adhikarana (Place adverbial/देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
प्राप्तःarrived
प्राप्तः:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootप्र (उपसर्ग) + आप्/आप्नोति (धातु)
Formक्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (having arrived)
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
जन्तुविवर्जितेdevoid of creatures
जन्तुविवर्जिते:
Adhikarana (Qualifier of locus/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन्तु (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √वर्ज्)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (जन्तुभिः विवर्जितम्); विशेषणम् (वने)

King Vidūratha

Scene: A solitary king, dusty and fatigued, in a lifeless forest without animals; he declares his name and plight, emphasizing thirst and hunger under a harsh sky.

V
Vidūratha
F
forest (vana)
M
mṛga (game/deer)

FAQs

Worldly aims (like hunting) can end in emptiness; the Purāṇa often redirects such pursuits toward sacred purpose and dharmic remedy.

Not yet identified; this is self-introduction within the lead-up to tīrtha-related teaching.

None; it states the king’s condition and motive for entering the forest.