Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

यदा पार्थः समायातस्तीर्थयात्रां प्रति द्विजाः । युधिष्ठिरसमादेशाच्छक्रप्रस्थात्पुरोत्तमात्

yadā pārthaḥ samāyātastīrthayātrāṃ prati dvijāḥ | yudhiṣṭhirasamādeśācchakraprasthātpurottamāt

Wahai para brahmana, ketika Pārtha (Arjuna) berangkat untuk tirtha-yātrā, ziarah ke tempat-tempat suci, beliau meninggalkan Indraprastha (Śakraprastha) yang mulia atas perintah Yudhiṣṭhira.

यदाwhen
यदा:
Sambandha (Time)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb: “when”)
पार्थःPārtha (Arjuna)
पार्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpārtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समायातःarrived
समायातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā√yā (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (past participle: “having come/arrived”)
तीर्थ-यात्राम्pilgrimage to sacred places
तीर्थ-यात्राम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक)
Formसमासः तत्पुरुषः (तीर्थेषु यात्रा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रति-योगे कर्म (object with prati)
प्रतिtowards / for
प्रति:
Sambandha (Direction/Relation)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपसर्गसदृशं सम्बन्धबोधकम् (preposition-like indeclinable: “towards/for”)
द्विजाःtwice-born (brāhmaṇas)
द्विजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (contextually: brāhmaṇas)
युधिष्ठिर-समादेशात्from Yudhiṣṭhira’s command
युधिष्ठिर-समादेशात्:
Apadana (Cause/Source)
TypeNoun
Rootyudhiṣṭhira (प्रातिपदिक) + sam-ādeśa (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुषः (युधिष्ठिरस्य समादेशः); पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/निमित्ते (ablative of cause: “by/owing to the command”)
शक्र-प्रस्थात्from Śakraprastha (Indraprastha)
शक्र-प्रस्थात्:
Apadana (Source/Place)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक) + prastha (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्रस्य प्रस्थः = इन्द्रप्रस्थः); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादाने (ablative of place: “from”)
पुर-उत्तमात्from the excellent city
पुर-उत्तमात्:
Apadana (Source/Place)
TypeNoun
Rootpura (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारयः (उत्तमं पुरम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; शक्रप्रस्थस्य विशेषणम् (appositional: “from the best city”)

Narrator (contextual; not explicit in the verse)

Tirtha: Tīrtha-yātrā (general)

Type: kshetra

Listener: brāhmaṇas (dvijāḥ)

Scene: Arjuna departs from Indraprastha on a sacred journey: palace gates, royal standards, sages/brāhmaṇas blessing him, Yudhiṣṭhira’s authority implied; the road opens toward rivers and shrines.

P
Pārtha (Arjuna)
Y
Yudhiṣṭhira
Ś
Śakraprastha (Indraprastha)

FAQs

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) is undertaken as an act of dharma and obedience to righteous counsel, not merely personal desire.

No single tīrtha is named yet; the verse introduces the tīrtha-yātrā narrative that will unfold through multiple sacred sites.

The verse indicates the vow-like undertaking of tīrtha-yātrā itself; no specific snāna/dāna/japa is detailed here.