Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 15›Shloka 64
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

गांधर्वं शस्त्रमेतत्त्रिभुवनविजयं श्रीपतिस्तोषमग्र्यं । नीतो येनेह वृंदे त्यजसि कथमिदं तद्वपुः प्राप्तकामम् । कांतं ते विद्धि शूलिप्रवरशरहतं पुण्यलाभस्य भूषास्वर्गस्य त्वं । भवाद्य द्रुतममरवनं चंडिभद्रे भज त्वम्

Transliteration

gāṃdharvaṃ śastrametattribhuvanavijayaṃ śrīpatistoṣamagryaṃ | nīto yeneha vṛṃde tyajasi kathamidaṃ tadvapuḥ prāptakāmam | kāṃtaṃ te viddhi śūlipravaraśarahataṃ puṇyalābhasya bhūṣāsvargasya tvaṃ | bhavādya drutamamaravanaṃ caṃḍibhadre bhaja tvam

Translation

"Mantera Gandharva ini adalah penakluk tiga dunia dan cara utama untuk menyenangkan Śrīpati. Olehnya engkau dibawa ke sini, wahai Vṛndā—bagaimana engkau boleh meninggalkan tubuh yang telah mencapai tujuannya ini? Ketahuilah bahawa kekasihmu telah ditumpaskan oleh panah-panah hebat Tuhan Pemegang Trisula; engkau adalah perhiasan pahala dan syurga. Oleh itu, wahai Caṇḍibhadre, segeralah pergi ke taman para dewa yang abadi."

Word by Word
गान्धर्वम्Gandharva-related
गान्धर्वम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootगान्धर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying शस्त्रम्)
शस्त्रम्weapon
शस्त्रम्:
Karta/Karma (Contextual)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karta/Karma qualifier
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying शस्त्रम्)
त्रि-भुवन-विजयम्conquering the three worlds
त्रि-भुवन-विजयम्:
Karta/Karma qualifier
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + भुवन (प्रातिपदिक) + विजय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (tribhuvanasya vijayaḥ) + द्विगु-पूर्वपद (त्रि-), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying शस्त्रम्)
श्रीपति-स्तोषम्pleasing to Śrīpati (Viṣṇu)
श्रीपति-स्तोषम्:
Karta/Karma qualifier
TypeNoun
Rootश्रीपति (प्रातिपदिक) + तोष (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (śrīpateḥ toṣaḥ), पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (शस्त्रस्य) विशेषण-रूपेण
अग्र्यम्excellent, foremost
अग्र्यम्:
Karta/Karma qualifier
TypeAdjective
Rootअग्र्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying शस्त्रम्)
नीतःwas led/brought
नीतः:
Kriyā (Predicate participle)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः
येनby which/whom
येन:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे ‘by whom/with which’
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
वृन्देO Vṛnde
वृन्दे:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवृन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
त्यजसिyou abandon
त्यजसि:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
कथम्how
कथम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Interrogative manner)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma qualifier
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वपुः)
वपुःbody
वपुः:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्त-कामम्desire-fulfilling; having attained desire
प्राप्त-कामम्:
Karma qualifier
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (प्राप्तः कामः यस्य/प्राप्तकामम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying वपुः)
कान्तम्beloved, husband
कान्तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘of you/your’
विद्धिknow
विद्धि:
Kriyā (Command)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
शूलि-प्रवर-शर-हतम्slain by the arrows of the foremost Śūlin (Śiva)
शूलि-प्रवर-शर-हतम्:
Karma qualifier
TypeAdjective
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक) + शर (प्रातिपदिक) + हत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (शूलिनः प्रवरस्य शरैः हतम्), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying कान्तम्)
पुण्य-लाभस्यof the gain of merit
पुण्य-लाभस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + लाभ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष, पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
भूषाornament, adornment
भूषा:
Karta/Predicate noun
TypeNoun
Rootभूषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वर्गस्यof heaven
स्वर्गस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भवbecome
भव:
Kriyā (Command)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
अद्यtoday, now
अद्य:
Kāla (Time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
अमर-वनम्the grove of the immortals (heavenly forest)
अमर-वनम्:
Karma (Goal as object)
TypeNoun
Rootअमर (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (amarāṇāṃ vanam), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चण्डि-भद्रेO Caṇḍibhadre
चण्डि-भद्रे:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootचण्डिभद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
भजresort to, go to
भज:
Kriyā (Command)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्त-सम्बोधन/बलार्थ)
Speaker

Apsarogaṇa (continuing counsel, verse framed as direct speech)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Apsarases speaking emphatically to Vṛndā; in the background, a symbolic vignette: Śiva (trident-bearing) releasing arrows; another vignette: Viṣṇu as Śrīpati receiving praise; the foreground remains at the tīrtha-bank.

Characters & Entities
V
Vṛndā
Ś
Śrīpati (Viṣṇu)
Ś
Śūlin (Śiva)
A
Amaravana (celestial grove)
C
Caṇḍibhadra

FAQs

Purāṇic narratives often contrast heavenly reward with higher spiritual release; the verse dramatizes persuasion toward svarga while the story moves toward renunciation.

The passage is part of the Vṛndā account that ultimately establishes the sanctity of Vṛndāvana near Govardhana.

No explicit rite is prescribed; it references puṇya (merit) and heavenly attainment as results of conduct and divine ordinance.

←Previous Verse
Next Verse→