Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8
Devanagari script
त्वं प्राप्य मानुषं देहं शूद्रयोनौ व्यवस्थितः । जातिक्षयकृतं दुःखं प्रभूतं सेवयिष्यसि
Transliteration
tvaṃ prāpya mānuṣaṃ dehaṃ śūdrayonau vyavasthitaḥ | jātikṣayakṛtaṃ duḥkhaṃ prabhūtaṃ sevayiṣyasi
Translation
“Setelah memperoleh tubuh manusia, engkau akan ditempatkan dalam kelahiran Śūdra, dan engkau akan menanggung penderitaan yang banyak akibat hilangnya martabat dan kasta.”
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीयपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्य (कृदन्त; ल्यप्/क्त्वान्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्यय (absolutive/gerund)
मानुषम्human
मानुषम्:
Visheshana (of देहम्)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
देहम्body
देहम्:
Karma (Object of प्राप्य)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
शूद्र-योनौin a Śūdra womb/birth
शूद्र-योनौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शूद्रस्य योनिः)
व्यवस्थितःsituated / established
व्यवस्थितः:
Karta (as predicate of त्वम्)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्तः (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जाति-क्षय-कृतम्caused by loss of caste/status
जाति-क्षय-कृतम्:
Visheshana (of दुःखम्)
TypeAdjective
Rootजाति (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत (क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (जातिक्षयेन कृतम्)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (Object of सेवयिष्यसि)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
प्रभूतम्abundant / great
प्रभूतम्:
Visheshana (of दुःखम्)
TypeAdjective
Rootप्रभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सेवयिष्यसिyou will undergo/experience
सेवयिष्यसि:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
Speaker
Māṇḍavya
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A prophetic vision-like tableau: Dharmarāja’s regal form shadowed by the impending human birth and the sorrow of diminished status; Māṇḍavya’s words hang like a decree.
Characters & Entities
M
MāṇḍavyaD
DharmarājaFAQs
The verse dramatizes karmic and moral consequence through a curse narrative, warning against misuse of authority.
No site is explicitly mentioned in this line.
None.