Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

तेन प्रोक्ता विरुद्धानि वाक्यानि विविधानि च । एतस्या नास्ति दोषोऽत्र मद्बाणैः पीडिता भृशम्

tena proktā viruddhāni vākyāni vividhāni ca | etasyā nāsti doṣo'tra madbāṇaiḥ pīḍitā bhṛśam

“Akulah yang telah mengucapkan banyak kata yang bercanggah dan tidak wajar. Dalam hal ini dia tidak bersalah—dia telah sangat tersiksa oleh anak panahku.”

तेनby him
तेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
प्रोक्तानिspoken
प्रोक्तानि:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+उच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; वाक्यानि इत्यस्य विशेषण
विरुद्धानिcontrary, conflicting
विरुद्धानि:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविरुद्ध (कृदन्त; वि+रुध् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; वाक्यानि इत्यस्य विशेषण
वाक्यानिstatements/words
वाक्यानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
विविधानिvarious
विविधानि:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; वाक्यानि इत्यस्य विशेषण
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एतस्याःof her
एतस्याः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
दोषःfault
दोषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: here/in this matter)
मत्-बाणैःby my arrows
मत्-बाणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमत् (प्रातिपदिक; अस्मद्-सम्बन्ध) + बाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मम बाणैः = by my arrows)
पीडिताafflicted, tormented
पीडिता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; एषा/सा इत्यस्य विशेषण
भृशम्greatly
भृशम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: greatly/excessively)

Kāma (Kāmadeva)

Type: kshetra

Scene: Kāma speaks with remorse, gesturing toward his flower-arrows as the cause; the woman appears as an innocent sufferer; the sage’s sternness softens into discerning compassion.

K
Kāma
A
arrows of Kāma (mad-bāṇa)
T
the woman (etasyāḥ)

FAQs

Dharma distinguishes between the instigator and the afflicted; blame should not be placed on one overpowered by compulsion.

The tīrtha is not named in this verse; it forms part of a broader Tīrthamāhātmya discourse in the Nāgarakhaṇḍa.

No ritual is specified; the verse argues ethically against assigning guilt to the afflicted.