Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

सूत उवाच । तेन वास्तुपदंनाम तत्र तीर्थविनिर्मितम् । कात्यायनेन विप्रेण सर्वकामप्रदं नृणाम्

sūta uvāca | tena vāstupadaṃnāma tatra tīrthavinirmitam | kātyāyanena vipreṇa sarvakāmapradaṃ nṛṇām

Sūta berkata: “Oleh beliau, sebuah tīrtha bernama Vāstupada telah didirikan di sana—oleh brāhmaṇa Kātyāyana—yang mengurniakan segala hajat kepada manusia.”

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वास्तुपदम्Vāstupada (name of a sacred spot)
वास्तुपदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवास्तु + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—वास्तोः पदम्/वास्तुपदम् (तत्पुरुष)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Appositive marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (indeclinable meaning 'named/called')
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
तीर्थविनिर्मितम्(a) tīrtha constructed
तीर्थविनिर्मितम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीर्थ + वि-निर्-√मा (धातु) → विनिर्मित (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तीर्थं विनिर्मितम् (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)
कात्यायनेनby Kātyāyana
कात्यायनेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootकात्यायन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
विप्रेणby the brāhmaṇa
विप्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वकामप्रदम्granting all desires
सर्वकामप्रदम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + काम + प्रद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—सर्वकामान् प्रददाति इति (उपपद-तत्पुरुष)
नृणाम्of men/for people
नृणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

Sūta

Tirtha: Vāstupada

Type: kund

Listener: Ṛṣayaḥ

Scene: सूतः कथन-आसनस्थः; वाणी-प्रवाहेन ‘वास्तुपदं नाम’ इति उद्घोषयति; दिव्य-प्रभा सहितं जलतीर्थं, तटे ऋषि-कात्यायनः कमण्डलु-धारी प्रतिष्ठां कुर्वन्।

S
Sūta
K
Kātyāyana
V
Vāstupada (Tīrtha)

FAQs

Sacred places founded through dharmic intent by realized or righteous persons become channels of grace, supporting both worldly welfare and higher aims.

Vāstupada Tīrtha, established by the brāhmaṇa Kātyāyana.

The verse does not specify a ritual; in tīrtha-māhātmya contexts, the implied practice is pilgrimage with snāna, worship, and offerings.