Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

तस्य वैरं समुत्पन्नं बहुभिः सह भूमिपैः । ततो निर्वास्यते देशो नीयते पशवो बलात् । शत्रुभिर्जायते युद्धं दिवा नक्तं द्विजोत्तमाः

tasya vairaṃ samutpannaṃ bahubhiḥ saha bhūmipaiḥ | tato nirvāsyate deśo nīyate paśavo balāt | śatrubhirjāyate yuddhaṃ divā naktaṃ dvijottamāḥ

Permusuhan timbul terhadap baginda bersama banyak raja yang lain. Lalu negeri baginda diusir dan ternakan dibawa pergi dengan paksa. Peperangan dengan musuh pun berkobar siang dan malam, wahai yang terbaik antara yang dua kali lahir.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
वैरम्enmity
वैरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन
समुत्पन्नम्arisen, produced
समुत्पन्नम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘arisen’
बहुभिःwith many
बहुभिः:
Saha (Association/सह)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण
सहtogether with
सह:
Saha (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-कारक अव्यय (preposition-like indeclinable)
भूमिपैःwith kings
भूमिपैः:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootभूमिप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—भूमेः पः/पालः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Sequence/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formततः = तस्मात्/ततः; अव्यय (adverb: then/thereupon)
निर्वास्यतेis expelled/banished
निर्वास्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + वस् (धातु) (णिच्) → निर्वासय्
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
देशःthe country/land
देशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नीयतेis led away, is taken
नीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
पशवःcattle/animals
पशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
बलात्by force
बलात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘by force’
शत्रुभिःby enemies
शत्रुभिः:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
जायतेarises, happens
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
युद्धम्battle, war
युद्धम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
दिवाby day
दिवा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (by day)
नक्तम्by night
नक्तम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (by night)
द्विजोत्तमाःO best of twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—द्विजानाम् उत्तमाः (कर्मधारय)

Sūta

Listener: dvijottamāḥ (addressed brāhmaṇas)

Scene: A war-torn kingdom: rival kings unite in enmity; people driven out; cattle herds seized; battles continuing day and night.

K
King Prabhaṃjana
R
Rival kings (bhūmipa)
E
Enemies (śatru)

FAQs

Worldly power is unstable; adversity becomes the crucible through which divine purpose and later sacred outcomes unfold.

No specific tīrtha is named in this verse; it provides the historical crisis that leads into the sacred narrative.

None; the verse describes political turmoil and warfare.