Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 80

एवं चिंतयतस्तस्य गात्रे स्वेदोऽभवन्महान् । येन तत्पूरितं कुण्डं होमार्थं यत्प्रकल्पितम्

evaṃ ciṃtayatastasya gātre svedo'bhavanmahān | yena tatpūritaṃ kuṇḍaṃ homārthaṃ yatprakalpitam

Tatkala dia merenung demikian, peluh yang besar timbul pada tubuhnya; dengannya, kuṇḍa yang disediakan untuk upacara homa pun menjadi penuh.

एवम्thus
एवम्:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'thus')
चिन्तयतःof (him) thinking
चिन्तयतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootचिन्तयत् (कृदन्त; धातु √चिन्त्, लट्-शतृ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन; सर्वनाम
गात्रेin the body/limb
गात्रे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन
स्वेदःsweat
स्वेदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
अभवत्arose/occurred
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु √भू)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
महान्great
महान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
येनby which
येन:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन; सर्वनाम
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Determiner/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (निर्देशक)
पूरितम्filled
पूरितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूरित (कृदन्त; धातु √पूर्/√पॄ, णिच्/कर्मणि, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
कुण्डम्pit/pond (kunda)
कुण्डम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
होमार्थम्for the purpose of homa (fire-offering)
होमार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootहोम + अर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन; चतुर्थी-तत्पुरुषः (होमाय अर्थः)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (relative)
प्रकल्पितम्prepared/arranged
प्रकल्पितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रकल्पित (कृदन्त; धातु √कॢप्, उपसर्ग प्र-, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

Sūta (narrator) (implied from narrative flow)

Type: kund

Scene: A man in deep worry stands near a prepared homa-kuṇḍa; sweat pours from his limbs in an exaggerated, miraculous stream, visibly filling the square/round fire-pit with shimmering water.

A
Agni
K
Kuṇḍa
H
Homa

FAQs

It portrays how inner turmoil in a sacred context can become the very means for a tīrtha’s manifestation, turning crisis into a vehicle of purification.

A kuṇḍa associated with homa becomes filled and sanctified; the specific tīrtha name is not stated in the provided verse.

The verse references a kuṇḍa prepared for homa (fire-offering), indicating the ritual setting that frames the tīrtha’s sanctity.