Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

कदाचिदथ ते सर्वे कार्तिक्यां पुष्करत्रये । गता विनिश्चयं कृत्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः

kadācidatha te sarve kārtikyāṃ puṣkaratraye | gatā viniścayaṃ kṛtvā snānārthaṃ dvijasattamāḥ

Pada suatu ketika, dalam bulan Kārttika, semua Brahmin yang terbaik, para dvija, setelah menetapkan tekad yang teguh, pergi ke Puṣkara-traya untuk tujuan mandi suci.

कदाचित्once
कदाचित्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkadācit (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: 'once/sometime')
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/and)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); सर्वनाम (pronoun)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
कार्तिक्याम्in (the month of) Kārtika
कार्तिक्याम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootkārtikī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
पुष्करत्रयेin Puṣkara-traya (the three Puṣkaras)
पुष्करत्रये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpuṣkara + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष/समाहारार्थ (the triad of Puṣkara)
गताःwent/having gone
गताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि-प्रयोग (used predicatively: 'having gone')
विनिश्चयम्a decision
विनिश्चयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootviniścaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
स्नानार्थम्for bathing
स्नानार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootsnāna + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थक-समास (purpose: 'for bathing')
द्विजसत्तमाःthe best of the twice-born (Brahmins)
द्विजसत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija + sattama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; सम्बोधनार्थेऽपि प्रयोगः (used as appellation)

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages within Māhātmya-style narration)

Tirtha: Puṣkara-traya

Type: kshetra

Scene: A group of venerable brāhmaṇas, staffs and waterpots in hand, setting out in Kārttika toward Puṣkara’s sacred waters, with dawn light and pilgrims on the road.

K
Kārttika (month)
P
Puṣkara (Puṣkara-traya)
D
Dvijas (Brahmins)

FAQs

Firm resolve (niścaya) and pilgrimage-bathing in Kārttika are presented as direct means to accrue puṇya through tīrtha-sevā.

Puṣkara-traya—an emphasized Puṣkara sacred complex/triad of holy waters within the Nāgarakhaṇḍa tīrthamāhātmya framework.

Snāna (ritual bathing) undertaken specifically in the month of Kārttika.