Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 53

Devanagari script

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

Transliteration

tataḥ praṇamya tānsarvānbrāhmaṇānvedapāragān | kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā vākyametaduvāca ha

Translation

Kemudian baginda bersujud kepada semua brāhmaṇa, para mahir Veda; dengan kedua telapak tangan dirapatkan dalam añjali, baginda pun mengucapkan kata-kata ini.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having bowed’

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणं ‘तान्/ब्राह्मणान्’

• ब्राह्मणान्: Brahmins
• ब्राह्मणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन

• वेदपारगान्: versed in the Vedas
• वेदपारगान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + पारग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वेदस्य पारगः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणं ‘ब्राह्मणान्’

• कृतांजलिपुटः: with hands folded (in añjali)
• कृतांजलिपुटः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (प्रातिपदिक; √कृ-क्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: समास (तत्पुरुषभाव): ‘कृतः अञ्जलि-पुटः’ (hands joined as a hollow); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषणं

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having become’

• वाक्यम्: speech, words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणं ‘वाक्यम्’

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed/just (particle)
• ह: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṅkha-tīrtha

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: The healed king bows to the assembled Veda-knowing brāhmaṇas, hands folded, preparing to speak with reverence on the riverbank.

Characters & Entities

• Sūta
• King
• Brāhmaṇas
• Vedas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and gratitude toward spiritual guides are integral to dharma, especially after receiving divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting remains Śaṅkha-tīrtha, where the transformative bath has just occurred.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reverential conduct—praṇāma and añjali—toward brāhmaṇas and teachers after the rite.