Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

मुचुकुन्दस्य राजर्षेस्तथान्यल्लिंग मुत्तमम् । तत्र लोपं गतं विप्राः सगरस्य तु भूपतेः

Transliteration

mucukundasya rājarṣestathānyalliṃga muttamam | tatra lopaṃ gataṃ viprāḥ sagarasya tu bhūpateḥ

Translation

Juga terdapat liṅga yang unggul milik raja resi Mucukunda, dan demikian juga liṅga Raja Sagara; di sana, wahai para brāhmaṇa, semuanya telah terselindung dan lenyap dari pandangan.

Word by Word

• मुचुकुन्दस्य: of Mucukunda
• मुचुकुन्दस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुचुकुन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• राजर्षेः: of the royal sage
• राजर्षेः: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (likewise)

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषण (लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषण (लिङ्गम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (there)

• लोपम्: disappearance
• लोपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• गतम्: gone, lapsed
• गतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषण (लिङ्गम्/तीर्थम् implied)

• विप्राः: O brāhmaṇas
• विप्राः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; सम्बोधनार्थे (address)

• सगरस्य: of Sagara
• सगरस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सगर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: but/indeed)

• भूपतेः: of the king
• भूपतेः: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ

Visual Art Cues

Scene: Two ancient, partially overgrown liṅga-shrines near a tīrtha: one attributed to Mucukunda, one to Sagara; broken steps, banyan roots, yet a faint aura; brāhmaṇas/pilgrims rediscover and cleanse the sanctum.

Characters & Entities

• Mucukunda
• Sagara
• liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even royal foundations can become hidden with time; the Purāṇa preserves memory so devotion can be renewed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Liṅgas associated with Mucukunda and Sagara within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a historical-sacred listing.