Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

एवं तस्य वरं दत्त्वा भगवान्वृषवाहनः । जगामादर्शनं पश्चात्सार्धं सवर्गैणैर्द्विजाः

Transliteration

evaṃ tasya varaṃ dattvā bhagavānvṛṣavāhanaḥ | jagāmādarśanaṃ paścātsārdhaṃ savargaiṇairdvijāḥ

Translation

Demikianlah, setelah mengurniakan anugerah itu kepadanya, Tuhan Yang Mulia—yang berwahana lembu—kemudian lenyap daripada pandangan, bersama rombongan para dewa, wahai kaum dwija.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• तस्य: to him / of him
• तस्य: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• वरम्: boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (Adverbial participle/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः दा (ददाति)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वृष-वाहनः: he whose mount is the bull
• वृष-वाहनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष (प्रातिपदिक) + वाहन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषस्य वाहनः)

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; धातुः गम् (गच्छति)

• अदर्शनम्: out of sight, invisibility
• अदर्शनम्: Gati (Goal/गति)
• Type: Noun
• Root: अदर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थे द्वितीया (to a state/place)

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: काल/अनन्तर-वाचक अव्यय (afterwards)

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: सहार्थक-अव्यय (prepositional adverb: with)

• स-वर्ग-एणैः: with his own group/retinue
• स-वर्ग-एणैः: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद) + वर्ग (प्रातिपदिक) + एण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः/उपपद-समासः (सवर्गैः एणैः = स्ववर्गीयैः एणैः)

• द्विजाः: O brahmins
• द्विजाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बोधनार्थे प्रथमा (vocative sense)

Speaker

Sūta (deduced; addressing the sages as dvijāḥ)

Skanda Dialogue

Listener: dvijāḥ

Visual Art Cues

Scene: Śiva, mounted on or marked by the bull, grants a boon; then he vanishes from sight along with the assembled gods, leaving a sanctified stillness.

Characters & Entities

• Śiva (Vṛṣavāhana)
• Deva-gaṇa (celestial hosts)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace culminates in a boon; after blessing, the deity may withdraw from sight, teaching faith beyond immediate perception.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The blessing occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra / Lupta-tīrtha māhātmya cycle of Nāgarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse highlights Śiva’s boon-giving presence connected to the kṣetra.