Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

तस्मात्प्रसादनीयस्ते मद्वाक्यात्स नराधिपः । यद्युक्तं मया प्रोक्तं तत्त्वं कुरु विनिग्रहम्

Transliteration

tasmātprasādanīyaste madvākyātsa narādhipaḥ | yadyuktaṃ mayā proktaṃ tattvaṃ kuru vinigraham

Translation

Oleh itu, menurut kata-kataku, hendaklah engkau menenangkan dan mengambil hati raja itu. Dan jika apa yang aku katakan ini wajar, maka bertindaklah menurut kebenarannya—berteguhlah dalam pengendalian diri.

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (तस्मात्-प्रयोगः), अपादानार्थे/हेतौ (ablatival sense: 'therefore/from that')

• प्रसादनीयः: to be propitiated; should be pleased
• प्रसादनीयः: Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसादनीय (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सद्/सद्? 'to please' → प्रसाद)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• ते: your; of you
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (genitive: 'of you/your')

• मद्वाक्यात्: from my words; on my statement
• मद्वाक्यात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: मद्-वाक्य = 'my word'); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• नराधिपः: O king; lord of men
• नराधिपः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: नराणाम् अधिपः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संबोधनार्थे प्रयुक्तः (vocative sense in context)

• यदि: if
• यदि: None
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक-समुच्चय (conditional particle)

• उक्तम्: said; spoken
• उक्तम्: Karma (Object-complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'प्रोक्तम्' इत्यस्य विशेषणम्

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive sense/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन; कर्तृकरण-भावे (agent/instrument: 'by me')

• प्रोक्तम्: declared; stated
• प्रोक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र + √वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'तत्त्वम्' इत्यस्य विशेषणम्

• तत्त्वम्: the truth; principle
• तत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कुरु: do; perform
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• विनिग्रहम्: restraint; control
• विनिग्रहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विनिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (as object/means: 'restraint')

Speaker

Vibhīṣaṇa

Visual Art Cues

Scene: A dignified counselor addresses a devotee/attendant, urging him to conciliate a king and to act with restraint; courtly setting with calm, instructive posture.

Characters & Entities

• Narādhipa (king)
• Dūta (implied messenger)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In conflicts involving sacred space, the dharmic path is conciliation and self-restraint guided by truthful counsel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction occurs within the Rāmeśvara-oriented tīrthamāhātmya narrative of Nāgarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; the practical injunction is vinigraha (restraint) and prasādana (appeasement) to avoid adharma in a sacred context.