Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

ततः कालेन दीर्घेण जराग्रस्तस्य मे बलात् । हृतं राज्यं स्वपुत्रेण मां निर्वास्य विगर्हितम्

tataḥ kālena dīrgheṇa jarāgrastasya me balāt | hṛtaṃ rājyaṃ svaputreṇa māṃ nirvāsya vigarhitam

Kemudian setelah sekian lama, ketika aku ditundukkan oleh usia tua, anak kandungku sendiri merampas kerajaan dengan kekerasan dan mengusirku, dalam kehinaan serta celaan.

ततःthen; thereafter
ततः:
Kālādhiकरण (Temporal sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थे (then/thereafter)
कालेनby time; with time
कालेन:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-एकवचन
दीर्घेणlong
दीर्घेण:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया-एकवचन; ‘कालेन’ इत्यस्य विशेषणम्
जराग्रस्तस्यof me, afflicted by old age
जराग्रस्तस्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootजराग्रस्त = जरा + ग्रस्त (कृदन्त; √ग्रस् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन; ‘जरया ग्रस्तः’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थः; ‘मे’ इत्यस्य विशेषणम्
मेmy; of me
मे:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (enclitic)
बलात्by force
बलात्:
Hetu (Cause/Manner)
TypeIndeclinable
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपं; अव्ययीभावेन ‘बलात्’ = ‘बलपूर्वकं’
हृतम्was taken away
हृतम्:
Kriyā (Passive predicate)
TypeVerb
Rootहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृ (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे
राज्यम्kingdom; sovereignty
राज्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्म (what was taken)
स्वपुत्रेणby (my) own son
स्वपुत्रेण:
Karta (Agent in passive)
TypeNoun
Rootस्व + पुत्र (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘स्वस्य पुत्रः’); कर्मणि-प्रयोगे कर्ता (agent)
माम्me
माम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-एकवचन
निर्वास्यhaving banished
निर्वास्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootनिर् + √वस् (धातु) + णिच्? (causative sense) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive): ‘having expelled/banished’ (causative/denominative usage in context)
विगर्हितम्disgraced; condemned
विगर्हितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविगर्हित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि + √गर्ह् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग? अत्र ‘माम्’ इत्यस्य विशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन (masc acc sg) अपेक्षितः; पाठे ‘विगर्हितम्’ रूपं नपुंसक/सामान्य-रूपेण प्रयुक्तम् (blameworthy/condemned)

Unspecified (same repentant former king speaking)

Listener: Mahāmuni

Scene: An aged king, weakened by time, is expelled from the palace by his own son; the former ruler walks away with minimal belongings, head bowed, as citizens watch in mixed fear and pity.

FAQs

Worldly power is unstable; karmic consequence and time humble even kings, turning the mind toward detachment.

Still contextual; the narrative moves toward the tīrtha where the fallen king later attains purification.

None; it describes the life-turning event that leads to pilgrimage and sacred bathing later.