Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 91

यथा सृष्टमिदं विश्वं कामक्रोधसमन्वितम् । तत्सर्वं कामरूपं हि स कामो न तु हन्यते

yathā sṛṣṭamidaṃ viśvaṃ kāmakrodhasamanvitam | tatsarvaṃ kāmarūpaṃ hi sa kāmo na tu hanyate

Sebagaimana alam semesta ini dicipta dengan nafsu dan amarah yang terjalin di dalamnya, demikianlah segala-galanya sesungguhnya berwujud nafsu; maka Kāma itu tidak dapat benar-benar dibunuh.

यथाas
यथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकार/उपमानबोधक (as, in the manner)
सृष्टम्created
सृष्टम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
विश्वम्universe
विश्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कामक्रोधसमन्वितम्endowed with desire and anger
कामक्रोधसमन्वितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + क्रोध (प्रातिपदिक) + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित)
Formसमाहार-द्वन्द्व (कामक्रोध) + तृतीया-तत्पुरुष/उपपद (समन्वितः = युक्तः), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
कामरूपम्of the nature/form of desire
कामरूपम्:
Kriya-Complement (Predicate complement/पूरक)
TypeAdjective
Rootकाम + रूप (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कामस्य रूपम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सःthat (he/it)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
कामःdesire (Kāma)
कामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
तुhowever
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (adversative/emphatic)
हन्यतेis killed/destroyed
हन्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), कर्मणि-प्रयोग, प्रथमपुरुष, एकवचन

Maharṣis (continuing their statement)

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Scene: A cosmic tableau: the universe emerging with threads of desire and anger; the speaker argues that all is ‘kāma-rūpa’, hence kāma’s ‘slaying’ is paradoxical.

U
Universe (viśva)
K
Kāma
K
Krodha
Ś
Śiva (addressed implicitly)

FAQs

The sages argue that desire is structurally embedded in worldly creation, so the real task is transformation and mastery rather than simplistic elimination.

The Kedārakhaṇḍa frame remains, but the verse is primarily philosophical rather than topographical.

No ritual is stated; it presents a metaphysical argument.