Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 95

यस्मिन्वने महाभाग न संति च षडूर्मयः । तस्माच्चैत्ररथं नाम वनं परममंगलम् । तस्य राज्ञः शिवेनैव दत्तं यानं महाद्भुतम्

yasminvane mahābhāga na saṃti ca ṣaḍūrmayaḥ | tasmāccaitrarathaṃ nāma vanaṃ paramamaṃgalam | tasya rājñaḥ śivenaiva dattaṃ yānaṃ mahādbhutam

Wahai yang amat berbahagia, di hutan itu tiada terdapat enam gelombang penderitaan dunia (ṣaḍ-ūrmi). Maka ia dinamai Hutan Caitraratha yang paling membawa berkat. Kepada raja itu, Śiva sendiri mengurniakan sebuah wahana angkasa yang menakjubkan.

यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक); समासः
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन — Vocative singular; समासः: महत् + भाग
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
सन्तिare
सन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), बहुवचन — 3rd pl. present
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
षडूर्मयःthe six waves (six afflictions)
षडूर्मयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootषट् + ऊर्मि (प्रातिपदिक); समासः
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन — Nominative plural; द्विगु-समासः: षट् (संख्या) + ऊर्मयः
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative singular
चैत्ररथम्Caitraratha
चैत्ररथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचैत्ररथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन — Nom./Acc. singular (as name of forest)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Naming particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable used to indicate naming: ‘called’)
वनम्the forest
वनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
परममङ्गलम्supremely auspicious
परममङ्गलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + मङ्गल (प्रातिपदिक); समासः
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; समासः: परम + मङ्गल
तस्यof him / of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular
शिवेनby Śiva
शिवेन:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Instrumental singular
एवindeed / alone
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriya (Passive predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nom. sg.; कर्मणि प्रयोगे विधेय
यानम्vehicle
यानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular
महाद्भुतम्very wonderful
महाद्भुतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + अद्भुत (प्रातिपदिक); समासः
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular; समासः: महा + अद्भुत

Bṛhaspati

Tirtha: Caitraratha-vana

Type: kshetra

Scene: A serene, auspicious forest where worldly afflictions do not arise; King Citraratha receives from Śiva a marvelous vimāna (aerial chariot), symbolizing divine reward and transcendence.

C
Caitraratha-vana
C
Citraratha
Ś
Śiva
V
Vimāna (yāna)

FAQs

A Śiva-sanctified place is portrayed as transcending worldly afflictions, and sincere devotion is rewarded with extraordinary grace.

Caitraratha (Citraratha) Forest near Śivapurī is praised as a supremely auspicious, liberating landscape.

No direct ritual is prescribed; the verse describes the spiritual quality of the forest and Śiva’s boon.