Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

करेण वामेन जघान लीलया तं कालनेमिं ह्यसुरं महाबलम् । तेनैव शूलेन समाहतोऽसौ मूर्च्छान्वितोऽसौ सहसा पपात

kareṇa vāmena jaghāna līlayā taṃ kālanemiṃ hyasuraṃ mahābalam | tenaiva śūlena samāhato'sau mūrcchānvito'sau sahasā papāta

Dengan tangan kirinya, secara bersahaja, baginda memukul asura Kalanemi yang gagah itu. Kemudian, dipukul oleh trisula itu sendiri, dia jatuh serta-merta, diatasi oleh kepengsanan.

करेणwith (his) hand
करेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन
वामेनleft
वामेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (करस्य)
जघानstruck/killed
जघान:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
लीलयाplayfully
लीलया:
Karana (Manner/करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in a playful manner)
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
कालनेमिम्Kālanemi
कालनेमिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
असुरम्the demon
असुरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कालनेमेः विशेषणार्थे (appositional)
महाबलम्very strong
महाबलम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमहाबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् बलः यस्य)
तेनwith that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic)
शूलेनwith the spear/trident
शूलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
समाहतःstruck down
समाहतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + हन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)
असौthat one (he)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मूर्च्छा-अन्वितःovercome with fainting
मूर्च्छा-अन्वितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमूर्च्छा (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मूर्च्छया अन्वितः)
असौhe
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पुनरुक्ति-बलार्थम्)
सहसाsuddenly
सहसा:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
पपातfell
पपात:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: Sages/interlocutor in Kedāra-khaṇḍa frame

Scene: Viṣṇu strikes Kālanemi lightly with the left hand—almost playful—yet the asura reels; the same trident’s blow leaves him collapsing in a swoon.

K
Kālanemi
A
Asura
Ś
Śūla/Triśūla (trident)
M
Mukunda/Viṣṇu (implied agent of strike)

FAQs

Adharma, however mighty, is shown as powerless before the divine will, which acts effortlessly (līlayā).

Kedāra-kṣetra is the larger Kedārakhaṇḍa setting; the verse is part of the surrounding glorificatory narrative.

None.