Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12

तत्स्वयं पुरुषो भूत्वा युधिष्ठिर वृथामते । प्रकृतिं नौषि नत्वा तां हासो मेऽतीव जायते

tatsvayaṃ puruṣo bhūtvā yudhiṣṭhira vṛthāmate | prakṛtiṃ nauṣi natvā tāṃ hāso me'tīva jāyate

Maka, walaupun engkau sendiri adalah Puruṣa, wahai Yudhiṣṭhira yang bertekad tersasar, engkau tunduk kepada Prakṛti dan mencari perlindungan padanya—hal itu membuat aku tertawa amat sangat.

तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
स्वयम्oneself
स्वयम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रार्थक-अव्यय (adverb)
पुरुषःthe man/puruṣa
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
वृथामतेO one of vain understanding
वृथामते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवृथा + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (वृथा मति: यस्य सः)
प्रकृतिम्prakṛti
प्रकृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नौषिyou praise
नौषि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनु/नौ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नत्वाhaving bowed to
नत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
ताम्her/that (prakṛti)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
हासःlaughter
हासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेof me / my
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अतीवexceedingly
अतीव:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रताबोधक-अव्यय (adverb)
जायतेarises
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A stern yet compassionate teacher addresses Yudhiṣṭhira; the teacher’s expression carries controlled laughter at the philosophical mistake; Prakṛti is shown as an alluring but insentient figure, while Puruṣa is a calm luminous presence.

Y
Yudhiṣṭhira
P
Puruṣa
P
Prakṛti

FAQs

It critiques misplaced surrender: consciousness should not submit to deluding nature, but should turn toward the divine and dharma-guided discernment.

No holy site is indicated in this verse.

None; it is a rebuke framed in Puruṣa–Prakṛti language.