Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

तं तथा परिशोचंतं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः । भीमसेनः समालिंग्य आघ्राय च वचोऽब्रवीत्

Transliteration

taṃ tathā pariśocaṃtaṃ muhyamānaṃ muhurmuhuḥ | bhīmasenaḥ samāliṃgya āghrāya ca vaco'bravīt

Translation

Melihat dia bersedih sedemikian rupa dan berulang kali hilang pertimbangan, Bhimasena memeluknya, mencium kepalanya dengan penuh kasih sayang, dan kemudian berkata kepadanya.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (pronoun)

• तथा: thus
• तथा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्ययम् (adverb: thus/in that manner)

• परिशोचन्तम्: lamenting
• परिशोचन्तम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Verb
• Root: शुच् (धातु) + परि (उपसर्ग)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (present active participle/शतृ), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गम् (agreeing with तम्)

• मुह्यमानम्: being bewildered
• मुह्यमानम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Verb
• Root: मुह् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्तः (present passive participle/शानच्), द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गम् (agreeing with तम्)

• मुहुः: again and again
• मुहुः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: आवृत्त्यर्थक-अव्ययम् (repeatedly)

• मुहुः: repeatedly
• मुहुः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: आवृत्त्यर्थक-अव्ययम्; पुनरुक्तिः

• भीमसेनः: Bhīmasena
• भीमसेनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भीमसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: भीमः + सेनः (नामसमासः)

• समालिङ्ग्य: having embraced
• समालिङ्ग्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आलिङ्ग् (धातु) + सम् (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund), ‘having embraced’

• आघ्राय: having smelled
• आघ्राय: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: घ्रा (धातु) + आ (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund), ‘having smelled/sniffed’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• वचः: words / speech
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अब्रवीत्: he spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/past), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (Sūta continuing the account)

Visual Art Cues

Scene: Bhīmasena embraces the grieving person, gently smelling/kissing the head in affection; the embraced figure is trembling, tearful; surrounding companions watch quietly.

Characters & Entities

• Bhīmasena

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld not only by correction but also by compassion—comforting the repentant and guiding them back to right conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse; it is a narrative moment of reconciliation.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the acts are affectionate embrace and consoling speech.