Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 108

Devanagari script

एवं स कौशिकीतीरे बलिं राजानमीक्षतीम् । स्त्रीवृत्तिं चिरकालत्वाद्धन्तुं दिष्टः स्वमातरम्

Transliteration

evaṃ sa kauśikītīre baliṃ rājānamīkṣatīm | strīvṛttiṃ cirakālatvāddhantuṃ diṣṭaḥ svamātaram

Translation

Demikianlah, di tebing sungai Kauśikī, dia melihat Raja Bali. Dan kerana sejak lama mensyaki tingkah laku ibunya sebagai tidak wajar, dia didorong oleh tekad yang kelam untuk membunuh ibunya sendiri.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• कौशिकीतीरे: on the bank of (the river) Kauśikī
• कौशिकीतीरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कौशिकी-तीर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कौशिक्याः तीरम्)

• बलिम्: Bali
• बलिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• राजानम्: king
• राजानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• ईक्षतीम्: seeing/looking at
• ईक्षतीम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (present active participle, शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; धातु: ईक्ष् (to see)

• स्त्रीवृत्तिम्: a woman's conduct/way of life
• स्त्रीवृत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री-वृत्ति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्त्रियाः वृत्तिः)

• चिरकालत्वात्: because of long duration/after a long time
• चिरकालत्वात्: Hetu/Apadana (Cause/अपाादान)
• Type: Noun
• Root: चिर-काल-त्व (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ; (चिर + काल) कर्मधारय/तत्पुरुष + त्व-प्रत्यय (abstract)

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययभाव

• दिष्टः: fated/ordained
• दिष्टः: Kriya (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: दिश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अर्थ: 'appointed/fated'

• स्वमातरम्: his own mother
• स्वमातरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-मातृ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुष (स्वा माता)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kauśikī-tīra

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: On a riverbank at dusk: flowing Kauśikī, reeds and sand, King Bali visible in regal posture; a tormented figure watches, gripping a weapon, eyes torn between rage and doubt, the mother’s silhouette implied as the threatened target.

Characters & Entities

• Kauśikī (river)
• Bali (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked suspicion and anger can push a person toward grave adharma; discernment must precede action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kauśikī riverbank is the narrative setting, treated as a sacred locale within the Purāṇic landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual (snāna, dāna, japa, vrata) is prescribed in this verse.