Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 144

अधरोत्तरभावश्च मरणं राष्ट्रविभ्रमः । अन्योन्याभिभवाद्दुःखमन्योन्यातिशयात्पुनः

adharottarabhāvaśca maraṇaṃ rāṣṭravibhramaḥ | anyonyābhibhavādduḥkhamanyonyātiśayātpunaḥ

Di dunia ini ada naik turun martabat, ada kematian, dan ada keruntuhan kerajaan. Dukacita timbul daripada saling menindas, dan sekali lagi daripada persaingan gelisah untuk saling mengatasi.

adharalower
adhara:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootadhara (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, प्रातिपदिक (lower; stem in compound)
uttarahigher
uttara:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, प्रातिपदिक (higher; stem in compound)
bhāvaḥcondition
bhāvaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (state/condition)
caand
ca:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थे)
adharottarabhāvaḥstate of high and low (inequality)
adharottarabhāvaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootadhara+uttara+bhāva (प्रातिपदिकसमूह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व (adharaścottaraśca bhāvaḥ / inequality of high and low)
maraṇamdeath
maraṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmaraṇa (प्रातिपदिक; √mṛ मृ (धातु) + ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (death)
rāṣṭrakingdom
rāṣṭra:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāṣṭra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (kingdom; stem in compound)
vibhramaḥdisorder
vibhramaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvibhrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (confusion/disorder)
rāṣṭravibhramaḥdisorder of the kingdom
rāṣṭravibhramaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrāṣṭra+vibhrama (प्रातिपदिकसमूह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (rāṣṭrasya vibhramaḥ)
anyonyābhibhavātfrom mutual overpowering
anyonyābhibhavāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootanyonya+abhibhava (प्रातिपदिकसमूह)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (anyonya-sya abhibhavaḥ) + अपादान (from mutual overpowering)
duḥkhamsorrow
duḥkham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (sorrow)
anyonyātiśayātfrom mutual surpassing/excess
anyonyātiśayāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootanyonya+atiśaya (प्रातिपदिकसमूह)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (anyonya-sya atiśayaḥ)
punaḥagain/further
punaḥ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरर्थे adverb: again/further)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A wheel-of-fortune composition: a king ascending a throne while another falls; funeral procession indicating mṛtyu; a crumbling fort for ‘rāṣṭra-vibhrama’; two rival figures locked in contest, both shadowed by sorrow.

FAQs

Worldly life is marked by instability—status shifts, death, and political upheaval—so one should cultivate detachment rather than rivalry.

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as a general dharma-teaching within the Kaumārikākhaṇḍa.

No explicit ritual is prescribed here; the emphasis is on insight into suffering as a basis for renunciation.