Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27

उत्सृज्य सहसा पार्थ ऐरावणशिरःस्थितः । स तु पादप्रहारेण मुष्टिना चैव तं गजम्

utsṛjya sahasā pārtha airāvaṇaśiraḥsthitaḥ | sa tu pādaprahāreṇa muṣṭinā caiva taṃ gajam

Kemudian, dengan tiba-tiba, sang pahlawan melompat ke hadapan—berdiri di atas kepala Airāvata—lalu memukul gajah itu dengan tendangan kaki dan juga dengan tumbukan penumbuknya.

उत्सृज्यhaving let go/abandoned
उत्सृज्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootउत् + √सृज् (सृज् धातु) (ल्यप्-प्रत्यय)
Formल्यपन्त-अव्यय (absolutive/gerund): 'having released/abandoned'
सहसाsuddenly/with force
सहसा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: 'suddenly/forcibly')
पार्थO Pārtha
पार्थ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
ऐरावणशिरःस्थितःstanding on Airāvata's head
ऐरावणशिरःस्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऐरावण + शिरस् + स्थित (कृदन्त; √स्था धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); क्तान्त-विशेषण
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक-अव्यय (particle: 'but/indeed')
पादप्रहारेणby a kick/with a foot-strike
पादप्रहारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद + प्रहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
मुष्टिनाwith a fist
मुष्टिना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
तम्that (him/it)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)
गजम्elephant
गजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Scene: A warrior springs onto Airāvata’s head and strikes the great elephant with a forceful kick and clenched fist; the moment is frozen mid-air, emphasizing daring and strength, with Airāvata’s white form dominating the frame.

A
Airāvata
U
Unnamed warrior (contextually Kālanemi)
Ś
Śakra’s elephant

FAQs

The verse dramatizes the turbulence of cosmic conflict, reminding that worldly power (even divine mounts) can be shaken when adharma rises.

No tīrtha is mentioned.

None.