Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

इन्द्र उवाच । संप्राप्तोऽतिविमर्दोऽयं देवानां दानवैः सह । कार्यं किमत्र तद्ब्रुहि नीत्युपायोपबृंहितम्

Transliteration

indra uvāca | saṃprāpto'tivimardo'yaṃ devānāṃ dānavaiḥ saha | kāryaṃ kimatra tadbruhi nītyupāyopabṛṃhitam

Translation

Indra berkata: “Pertembungan yang amat dahsyat ini telah terjadi antara para Deva dan kaum Dānava. Katakanlah kepadaku apa yang harus dilakukan di sini, diperkukuh dengan tata kebijaksanaan dan strategi yang berhemah.”

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्ता (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Speech act)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• संप्राप्तः: has arrived/has occurred
• संप्राप्तः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; (अतिविमर्दः) विशेषणम्

• अतिविमर्दः: great clash
• अतिविमर्दः: कर्ता/विषय (Subject/topic)
• Type: Noun
• Root: अति + विमर्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-प्रातिपदिक (intense conflict)

• अयम्: this
• अयम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम; विशेषणम् (अतिविमर्दः)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन

• दानवैः: with the Dānavas
• दानवैः: सहकारक/सह (Association)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन

• सह: together with
• सह: सम्बन्ध (Association marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक-उपपद (postposition governing instrumental)

• कार्यम्: what should be done
• कार्यम्: कर्म/विषय (Object/topic)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाक्ये विषयः (what is to be done)

• किम्: what?
• किम्: कर्म/विषय (Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• तत्: that
• तत्: कर्म (Object)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (implicit कर्म)

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: क्रिया (Command)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• नीति: by policy
• नीति: करण (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: नीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधनवाचक (instrumental in compound sense)

• उपाय: by means/strategy
• उपाय: करण (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: उपाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; साधनवाचक

• उपबृंहितम्: strengthened/supported
• उपबृंहितम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उप + बृंह् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; (तत्) विशेषणम्; ‘समर्थितम्/समुपबृंहितम्’

Speaker

Indra

Visual Art Cues

Scene: Indra rises or leans forward, addressing Bṛhaspati with urgency: the Devas and Dānavas are in fierce conflict; he asks for a strategy grounded in nīti and upāya.

Characters & Entities

• Indra
• Devas
• Dānavas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in crisis, leadership should seek dharma-guided counsel and act through prudent, ethical strategy rather than impulse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse; the focus is on dharmic counsel within a Deva–Dānava conflict narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is about seeking guidance in nīti (policy/strategy).