Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 83

वेदस्मृतीतिहासेषु पुराणेषु प्रकल्पितम् । चतुःपादं तथा धर्मं नाचरत्यधमः पशुः

vedasmṛtītihāseṣu purāṇeṣu prakalpitam | catuḥpādaṃ tathā dharmaṃ nācaratyadhamaḥ paśuḥ

Dharma yang berkaki empat, sebagaimana ditetapkan dalam Veda, Smṛti, Itihāsa dan Purāṇa—dharma itu tidak diamalkan oleh manusia paling hina yang bersifat seperti binatang.

वेदVeda
वेद:
Adhikarana (Locative base/अधिकरण-आश्रय)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रातिपदिक; समासपूर्वपद (वेद-स्मृति-इतिहास-ेषु इति समासे)
स्मृतिSmṛti (tradition)
स्मृति:
Adhikarana (Locative base/अधिकरण-आश्रय)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रातिपदिक; समासमध्यपद (वेद-स्मृति-इतिहास-ेषु)
इतिहासेषुin the Itihāsas (and allied texts)
इतिहासेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइतिहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन; समास: वेद-स्मृति-इतिहास (समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ) + -षु
पुराणेषुin the Purāṇas
पुराणेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
प्रकल्पितम्is laid down/established
प्रकल्पितम्:
Predicate (कर्मणि-प्रयोगे विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-कल्प् (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि-भावः; ‘प्रकल्पित’ = ‘established/arranged’
चतुःपादम्four-footed (having four parts)
चतुःपादम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootचतुर् + पाद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; समास: चतुरः पादाः यस्य/यत् (चतुः-पाद)
तथाthus/also
तथा:
Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
not
:
Modifier (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
आचरतिpractices/observes
आचरति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formलट् लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
अधमःlowest/base
अधमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन; विशेषण
पशुःbeast/animal (ignorant person)
पशुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa convention)

Scene: A didactic tableau: a seated ācārya pointing to palm-leaf śāstra; beside him a bull symbolizing four-legged dharma; in contrast, a man with animalistic shadow ignoring the teaching.

V
Veda
S
Smṛti
I
Itihāsa
P
Purāṇa

FAQs

Scriptures repeatedly establish dharma, yet one who refuses to live it is reduced to a merely instinct-driven life.

No tīrtha is specified; the verse frames dharma as universally taught across scriptural corpora.

No explicit rite; the prescription is ‘ācāra’—actual practice of dharma.