Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

रहस्यमिति विज्ञाय वाराणस्या गणेश्वरैः । सब्रह्मयोगिनी ब्रध्रैः स्थितं तत्रैव नान्यथा

rahasyamiti vijñāya vārāṇasyā gaṇeśvaraiḥ | sabrahmayoginī bradhraiḥ sthitaṃ tatraiva nānyathā

Dengan mengetahui hal itu sebagai rahsia suci, para penguasa gaṇa di Vārāṇasī—bersama Brahmā dan para yoginī yang tua—tetap teguh bersemayam di sana sahaja, bukan di tempat lain.

रहस्यम्a secret
रहस्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)
विज्ञायhaving understood
विज्ञाय:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having known’
वाराणस्याःof Vārāṇasī
वाराणस्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
गण-ईश्वरैःby the lords of the gaṇas
गण-ईश्वरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (गणानाम् ईश्वराः)
स-ब्रह्म-योगिनीthe Brahma-associated yoginī
स-ब्रह्म-योगिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + योगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ब्रह्मणा सह/ब्रह्मसम्बद्धा योगिनी)
ब्रध्रैःby the bradhra-s (a class/group)
ब्रध्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
स्थितम्is established/placed
स्थितम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Vārāṇasī / Kāśī

Type: kshetra

Listener: Internal Kāśīkhaṇḍa interlocutor (contextual)

Scene: A hidden, sanctified inner Kāśī: gaṇa-lords stand as guardians at thresholds; Brahmā and venerable yoginīs sit in yogic poise, all anchored to the city’s luminous axis around Shiva’s presence.

V
Vārāṇasī
G
Gaṇeśvaras (Śiva’s gaṇas)
B
Brahmā
Y
Yoginīs

FAQs

Kāśī holds an exceptional, secret sanctity that draws and anchors divine and yogic powers uniquely in that place.

Vārāṇasī/Kāśī, presented as the special locus where gaṇas and yoginīs are established.

No explicit ritual is stated; the verse emphasizes Kāśī’s rahasya (esoteric greatness) and divine presence.