Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

विलोक्य स मुनिर्व्यासस्तासर्वान्गिरिशात्मनः । उत्क्षिप्य तर्जनीमुच्चैः प्रोवाचेदं वचः पुनः

vilokya sa munirvyāsastāsarvāngiriśātmanaḥ | utkṣipya tarjanīmuccaiḥ provācedaṃ vacaḥ punaḥ

Melihat mereka semua—jiwa-jiwa yang berbakti kepada Girīśa—sang muni Vyāsa mengangkat jari telunjuk tinggi-tinggi lalu mengucapkan kata-kata ini sekali lagi dengan suara lantang.

विलोक्यhaving looked
विलोक्य:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — अव्ययभाव; ‘विलोक्य’ = दृष्ट्वा
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
मुनिःsage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; मुनिविशेषण/अप्पोजिशन
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; सर्वनाम
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; ‘तान्’ इत्यस्य विशेषण
गिरिशात्मनःof the one whose self is Girīśa (Śiva)
गिरिशात्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगिरिश (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; ‘गिरिशस्य आत्मा’/‘गिरिशात्मा’ (शिवस्वरूप)
उत्क्षिप्यhaving raised
उत्क्षिप्य:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeVerb
Rootउत् + क्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — अव्ययभाव; ‘उत्क्षिप्य’ = उन्नम्य/उत्थाप्य
तर्जनीम्the index finger
तर्जनीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतर्जनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
उच्चैःaloud
उच्चैः:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम
वचःspeech/words
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (वचः = वचनम्)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

Narrator (contextual; likely Skanda speaking within Kāśīkhaṇḍa)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience

Scene: Sage Vyāsa, austere and radiant, stands before a gathered group of ash-smeared devotees; he lifts his index finger high, commanding attention, as if to deliver a final verdict of śāstra.

V
Vyāsa
G
Girīśa (Śiva)
S
Sages

FAQs

Purāṇic teaching often turns on respectful debate: even among devotees, clarification of the highest refuge is sought through authoritative speech.

The immediate setting is the Naimiṣāraṇya sacred forest; the verse itself focuses on the assembly and speech-act.

None; it is a narrative transition into doctrinal instruction.