Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

सर्वमंगलमांगल्यो यत्र श्रीमानयं हरिः । स्वयं वै यज्ञपुरुषः स मखः किं श्मशानवत्

sarvamaṃgalamāṃgalyo yatra śrīmānayaṃ hariḥ | svayaṃ vai yajñapuruṣaḥ sa makhaḥ kiṃ śmaśānavat

“Bagaimana korban suci (yajña) ini dapat seperti tanah pembakaran mayat, sedangkan Śrīmān Hari hadir di sini—yang paling membawa berkat di antara segala berkat—Dialah sendiri Yajña-Puruṣa?”

sarva-maṅgala-maṅgalyaḥsupremely auspicious
sarva-maṅgala-maṅgalyaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + maṅgala (प्रातिपदिक) + maṅgalya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सर्वेषां मङ्गलानां माङ्गल्यः = most auspicious among all auspicious things)
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (अव्यय)
Formअव्यय; देश/सम्बन्धवाचक (where)
śrīmānglorious
śrīmān:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessing śrī)
ayamthis
ayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशार्थ
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
svayamhimself
svayam:
Avyaya (Emphasis/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय; स्वयम् (oneself)
vaiindeed
vai:
Avyaya (Emphasis/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक
yajña-puruṣaḥthe Yajña-Puruṣa (personification of sacrifice)
yajña-puruṣaḥ:
Predicate (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक) + puruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (यज्ञस्य पुरुषः)
saḥthat
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
makhaḥsacrifice (rite)
makhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmakha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kimwhy/how
kim:
Avyaya (Interrogative/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक (why?/how?)
śmaśāna-vatlike a cremation ground
śmaśāna-vat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśmaśāna (प्रातिपदिक) + vat (वत्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (like a cremation-ground)

Dakṣa

Listener: Ṛṣis (frame audience)

Scene: A theological assertion in the midst of conflict: Hari is present as Yajña-Puruṣa, making the sacrifice supremely auspicious—contrasted against the ‘cremation-ground’ metaphor.

H
Hari
V
Viṣṇu
Y
Yajña-Puruṣa
M
Makha (yajña)
Ś
Śmaśāna

FAQs

Dakṣa argues that divine presence makes ritual auspicious; the broader narrative tests whether ritual is complete without honoring the supreme Lord appropriately.

The verse belongs to the Kāśī Khaṇḍa framework but focuses on yajña-theology rather than a named sacred spot in Vārāṇasī.

It asserts the doctrinal basis for yajña: Hari as Yajña-Puruṣa—implying that proper invocation of the deity is central to the rite’s auspiciousness.