Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

सुनेदिष्ठं करोत्येव स्वयंवर्त्मोपदेशयन् । क्वाहं तत्र वने बालश्चिंताकुलितमानसः । क्व तापसः स यो मां वै सूदिश्येह चानयत्

sunediṣṭhaṃ karotyeva svayaṃvartmopadeśayan | kvāhaṃ tatra vane bālaściṃtākulitamānasaḥ | kva tāpasaḥ sa yo māṃ vai sūdiśyeha cānayat

Dia benar-benar menjadikan perjalanan seseorang paling mulia, dengan sendiri mengajarkan jalan. “Di manakah aku dahulu—hanya seorang budak di hutan, hati kusut oleh keresahan—dan di manakah pertapa yang telah menunjukkan arah dengan tepat serta membawa aku ke sini?”

सु-नेदिष्ठम्the very best/most proper (path)
सु-नेदिष्ठम्:
Karman (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + नेदिष्ठ (प्रातिपदिक; superlative of ‘near/right’)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया/प्रथमा, एकवचनम्; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative); क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः
करोतिmakes, does
करोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
एवindeed, just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
स्वयम्-वर्त्म-उपदेशयन्himself instructing (showing) the path
स्वयम्-वर्त्म-उपदेशयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्वयम् (अव्यय) + वर्त्मन् (प्रातिपदिक) + उपदेशयन् (कृदन्त; उप-दिś्/दिश् धातु, causative)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle)
क्वwhere?
क्व:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
वनेin the forest
वने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्
बालःa boy
बालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
चिन्ता-आकुलित-मानसःwhose mind was troubled by worry
चिन्ता-आकुलित-मानसः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक) + आकुलित (कृदन्त; आकुल्/कुल् धातु) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः; विशेषण (‘mind agitated by worry’)
क्वwhere?
क्व:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
तापसःthe ascetic
तापसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतापस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
सःthat (one), he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (relative pronoun)
माम्me
माम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचनम्
वैindeed
वै:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/assertion)
सु-उदिश्यhaving well directed/pointed out (the way)
सु-उदिश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग) + उदिश्य (कृदन्त; उ-दिś्/दिश् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
आनयत्brought, led
आनयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आ-उपसर्गयुक्त

Tvaṣṭṛ’s son (tvāṣṭraḥ), recalling the ascetic guide as Śiva’s instrument/form

Tirtha: Kāśikā (as the guided destination)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka-sages (frame assumed; not explicit)

Scene: A worried boy lost in a forest is approached by a radiant ascetic with kamaṇḍalu and staff, pointing the way; the path opens toward the luminous city of Kāśī in the distance.

Ś
Śiva (implied as the true guide)
T
tāpasa (ascetic guide)
K
Kāśī (implied destination)

FAQs

The Lord guides seekers from confusion to the right path—often through a human-looking teacher or ascetic.

Kāśī is implied as the ‘here’ reached by divine guidance, central to the Kāśī Khaṇḍa pilgrimage ethos.

No formal rite; the emphasis is on receiving instruction (upadeśa) and following the shown path.